Sunday, 18 October 2015
यस्तो छ एमाओवादीका ८ मन्त्रीको बायोडाटा
प्रत्यक्ष निर्वाचितलाई प्राथमिकता, जातीय सन्तुलन कमजोर
२०७२ कार्तिक १ गते १६:२७ मा प्रकाशित 5188 196 0
१ कात्तिक, काठमाडौं । एकीकृत नेकपा माओवादीले आफ्नो भागमा परेका ८ मन्त्रालयमध्ये ७ जना प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदहरुलाई पठाउने निर्णय गरेको छ । महिलाका तर्फबाट सरकारमा प्रतिनिधित्व गर्ने एकजनामात्रै समानुपातिक तर्फबाट छानिएकी छिन् ।
maobadi mantri
मन्त्री बन्ने ८ जना भाग्यमानीमध्ये मधेसी, महिला र जनजाति समुदायबाट एक/एकजना परेका छन् भने क्षेत्रीबाहुन तथा खस समुदायको बाहुल्य देखिएको छ ।
जातीइ सन्तुलनको हिसाबले एमाओवादीको टीम उतिसाह्रो सन्तुलित देखिन सकेको छैन । प्रभु साह लगायतका नेताहरु छुटेकाले मधेसको प्रतिनिधित्व कमजोर देखिएको छ भने दलित एकजना पनि दलित परेका छैनन् ।
क्षेत्रीय सन्तुलनको हिसाबले हेर्दा भेरीदेखि सप्तरी र मोरङसम्मको प्रतिनिधित्व देखिएको छ । तर, सुदुर पूर्वको मेची सुदुर पश्चिमको महाकालीको प्रतिनिधित्व हुन सकेको छैन ।
थोरै संख्यामा मन्त्री बनाउनुपरेकाले पनि पार्टीले सबैलाई समेट्न नसकेको हुन सक्छ । अब केही राज्यमन्त्री थप्दा एमाओवादीले सन्तुलन मिलाउने नेताहरुको दाबी छ ।
एमाओवादीले सरकारमा पठाएका मन्त्रीको व्यक्तिगत विवरण यस्तो छ :
टोपबहादुर रायमाझी, उपप्रधानमन्त्री, उर्जा
Top-Bahadurअर्घाखाँचीको अर्घामा ०१८ सालमा जन्मिएका रायमाझीले विज्ञान विषयमा स्नातकसम्म अध्ययन गरेका छन् । उनका एक छोरा र एक छोरी छन् । उनकी पत्नी योगमाया रायमाझी पनि एमाओवादीको राजनीतिमा संलग्न छिन् ।
पार्टी सचिवको भूमिकामा रहेका रायमाझी अर्घाखाँची- १ का प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद हुन् ।
यसअघि स्थानीय विकास, भौतिक पूर्वाधार लगायतका मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका रायमाझी एमाओवादीभित्र डा. बाबुराम भट्टराई पक्षधर नेता मानिन्छन् ।
दुई वर्ष जेल र पाँच वर्ष निर्वासनमा कटाएका रायमाझी ३० सालदेखि राजनीतिमा लागेका हुन् ।
अग्नि सापकोटा, वन
Agni-Sapkotaसिन्धुपाल्चोकको चौतारामा ०१४ सालदमा जन्मेका अग्नि सापकोटा एमाओवादीका स्थायी समिति सदस्य हुन् । उनी सिन्धुपाल्चोक क्षेत्र नं २ का प्रत्यक्ष निर्वाचित सदस्य हुन् ।
समाजशास्त्रमा स्नाकोत्तरसम्म अध्ययन गरेका सापकोटाका तीन छोरा छन् । राजनीतिमा प्रवेश गर्नु अघिसम्म उनी माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक थिए ।
एमाओवादीको प्रवक्ता बनेका बेला मिडियासँग राम्रो सम्बन्ध बनाएका सापकोटाले यसअघि सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयको समेत जिम्मेवारी निर्वाह गरिसकेका छन् ।
गिरिराजमणि पोखरेल, शिक्षा
Giriraj-Mani-Pokhrealखोटाङमा जन्मेर मोरङको बिराटनगरमा स्थायी बसोबास गर्ने मन्त्री गिरिराजमणि पोखरेल एमाओवादीका बौद्धिक एवं कुशल संघठक मानिन्छन् । ५० वर्ष कटेका मन्त्री पोखरेल हालसम्म अविवाहित छन् ।
महोत्तरी क्षेत्र नं १ बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित पोखरेल यसअघिसम्म एमाओवादीका प्रमुख सचेतक थिए ।
पोखरेलले योभन्दा पहिले पनि स्वास्थ्य मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन् ।
पोखरेलले एमकम र बीएलसम्मको अध्ययन गरेका छन् । उनी ०३७ सालदेखि राजनीतिमा प्रवेश गरेका हुन् । पहिलो संविधानसभापछि एकताकेन्द्र र माओवादीवीच पार्टी एकता हुनुअघिसम्म पोखेरल नारायणकाजी श्रेष्ठ नेतृत्वको एकताकेन्द्रमा थिए ।
शक्तिबहादुर बस्नेत, गृहमन्त्री
Sakti-Basnetजाजरकोटको खलंगा-९ कालेगाउँमा ०२८ साल बैशाख १ गते जन्मेका बस्नेत गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी पाउने भाग्यमानी ठहरिएका छन् । उनी जाजरकोट क्षेत्र नं १ बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित सभासद हुन् ।
माओवादी जनयुद्धमा १२ वर्ष भूमिगत रहेर काम गरेका बस्नेत एमाओवादीका प्रभावशाली युवा नेता मानिन्छन् । उनका एक छोरी र पत्नी छन् ।
बस्नेतकी पत्नी सत्या पहाडी पनि यसअघि शान्ति मन्त्री भइसकेकी व्यक्ति हुन् । बस्नेतले स्नातकसम्म अध्ययन गरेका छन् ।
हरिबोल गजुरेल, कृषिमन्त्री
यसअघि नै कृषिमन्त्रीका रुपमा सपथ-ग्रहण गरिसकेका हरिबोल गजुरेल सिन्धुली क्षेत्र नं ३ का प्रत्यक्ष निर्वाचित सभासद हुन् । २ छोरीका पिता रहेका गजुरेलले व्यवस्थापन विषयमा स्नातकसम्म अध्ययन गरेका छन् । ०३३ सालमा राजनीति थालेका उनले करिब अढाइ वर्ष जेल जीवन र ४ वर्ष निर्वासनमा बिताएका छन् । उनले १२ वर्ष भूमिगत जीवन बिताएका छन् ।
एमाओवादीको कोषाध्यक्षको समेत जिम्मेवारी निर्वाह गरिसकेका गजुरेल ०४८ सालमा तत्कालीन नेकपा मसाल छाडेर डा. बाबुराम भट्टरार्इ र टोपबहादुर रायमाझीसँगै प्रचण्ड नेतृत्वको पार्टीमा प्रवेश गरेका हुन् ।
यसअघि उनले भूमिसुधार आयोगको अध्यक्षको समेत जिम्मेवारी निभाएका थिए । पत्रपत्रिकामा लेखहरु लेखिरहने गजुरेलको ‘मार्क्सवादी दर्शन र जनयुद्ध’ नामक पुस्तक प्रकाशित छ ।
रेखा शर्मा, सामान्य प्रशासन
Rekha-Sharmaमाओवादीले जनयुद्ध शुरु गर्दा रेखा शर्मा क्रान्तिकारी महिला संघको केन्द्रीय अध्यक्ष थिइन् ।
उनका पति कृष्णध्वज खड्का विद्यार्थी संगठनको अध्यक्ष थिए ।
शर्मा र खड्का दुबै प्रहरी हिरासतमा कठोर यातनासहित जेल परे । शर्मालाई सुरक्षाकर्मीले एक वर्षसम्म बेपत्ता पारेका थिए ।
दाङको घोराहीमा ०२६ सालमा जन्मेकी शर्मा एमाओवादीकी समानुपातिक सभासद हुन् । दुई छोरीकी आमा रेखाले बीएसम्मको अध्ययन गरेकी छिन् ।
गणेशमान पुन, वाणिज्य तथा आपूर्ति
Ganeshman-punरुकुमको प्वाङ गाविसमा ०३० सालमा जन्मेका गणेशमान पुन वाइसीएल इञ्चार्ज हुन् । पूर्वमन्त्री कमला रोकासँग विवाह गरेका पुनका दुई छोरा छन् ।
पुनले आइएसम्मको अध्ययन गरेका छन् ।
१० वर्ष भूमिगत र ४ वर्ष अर्धभूमिगत जीवन बिताएका पुन ४ वर्ष जेल परेका छन् । उनी ०४५ सालदेखि राजनीतिमा प्रवेश गरेका हुन् ।
उमेश यादव, सिँचाइ
Umesh-Yadavसिँचाइ मन्त्रीको छनोटमा परेका मन्त्री उमेश यादव सप्तरी क्षेत्र नं ३ बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित एमाओवादी सांसद हुन् ।
०२७ साल असोज १५ गते सप्तरीको लालापट्टीमा जन्मेका यादवले स्नातकसम्म अध्ययन गरेका छन् । सात वर्ष भूमिगत जीवन बिताएका उनी पूर्वशिक्षकसमेत हुन् ।
दुई छोराका पिता रहेका उनी ०५४ सालदेखि माओवादी आन्दोलनमा लागेका हुन् ।
संविधानसभामा कुर्सी तोडफोड हुँदा सभाध्यक्ष सुवास नेम्वाङमा आक्रमण गर्न खोजेपछि यादव थप चर्चामा आएका थिए ।
उनी सप्तरी-३ मा प्रभावकारी युवा नेता मानिन्छन् ।
- See more at: http://www.onlinekhabar.com/2015/10/341084/#sthash.QlG7j0HG.dpuf
Saturday, 10 October 2015
A+AA-














असमान सम्बिधानमा सशोधन, पुर्नलेखन र समावेश गर्नु पर्ने धाराहरू
Print Email
Created on Friday, 09 October 2015 14:44
Share
आङ काजी शेर्पा
काठमाण्डौ , असोज २२ - नेपालको संविधान २०७२ निर्मण प्रक्रियमा आदिवासी जनजातिका असहमतिका सवालहरु संविधान सशोधन वा पुर्नलेखन गरेर समावेश गर्नु पर्ने आदिवासी जनजाति अधिकारहरु ।
१) संविधान निर्माणमा आदिवासी जनजातिका असहमतिहरु :
क) अन्तरिम संविधान धारा १३८ (१ क) को भावन विपरित
ख) आदिवासी जनजातिसंग राज्य तथा दलहरुले गरेका सम्झौता विपरित
ग) सर्वोच्च अदालतको आदेश विपरित ।
घ) जननिर्वाचित सभासदहरुलाई संविधान सशोधन प्रस्ताव दर्ता गर्ने अधिकारबाट बन्चीत ।
ङ) पार्टीले व्हीप जारी गरेर आदिवासी जनजाति सभासदहरुको ईच्छा विपरित नेपालको संविधान २०७२ पक्षमा जबरजस्ती हस्ताक्षर गर्न लगाएको ।
च) संविधानको मस्यौदमा जनतले परामर्श दिने समय अवधि छोटाएर अपर्याप्त समय मात्र २ दिन दिएको ।
छ) संविधानको मस्यौदा एकल खस भाषामा मात्र प्रकाशित गरिएको र वहुभाषिक जनताले संविधानको मस्यौदा बुझन नसकेको ।
ज) देशको विद्यमान जातीय, लैङ्गीक, क्षेत्रिय, वर्गिय, धार्मिक, सामाजिक, भाषिक, आर्थिक तथा राजनीतिक द्वन्द्वलाई सम्बोधन गर्न नसकेको र शान्ति स्थापना गर्न नसकेको ।
झ) सहमतिमा संविधान जारी गर्न राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, संयुक्त राष्ट्र संघ र छिमेकी देश भारत र चीनको सुझाव सल्लाह विपरित ।
(२) संविधानमा सशोधन वा पुर्नलेखन गरेर समावेश गर्नु पर्ने आदिवासी जनजातिका अधिकारहरु :
प्रस्तावन : नेपालको संविधान २०७२ को प्रस्तावनमा आदिवासी जनाजाति, थारु र मधेसको आन्दोलनलाई उल्लेख नगरेको हुनाले प्रस्तावनमा आदिवासी जनाजाति, थारु र मधेसको आन्दोलनलाई उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ४ मा धर्मनिरपेक्ष भन्नाले सनातनदेखि चलिआएको धर्म संस्कृतिको संरक्षण भनेर घुमउरो पारामा हिन्दुधर्मको संरक्षण भन्ने बुझिएकोले यो स्पक्ष्टिीकारणलाई हटाउनु पर्छ वा नेपालमा प्रचलित सबै धर्म संस्कृतिको संरक्षण भनेर उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ७ मा खस भाषा र देवनागरिक लिपीलाई मात्र संघ र प्रदेशमा नेपाल सकारी कामकाजको भाषा बनाएको छ । सरकारी कामकाज भाषा र लिपीमा वहुसंख्यक जनताले बोल्ने मातृभाषा र लिपी लगायत खस भाषा र देवनागरिक लिपी हु्नेछ भनेर उल्लेख गर्नु पर्ने छ ।
धारा ९ उपधारा (२) राष्ट्रिय निशान छापमा संस्कृति भाषामा लेखिएको जननी जन्मभुमिश्च स्वर्गादपी गरियसीलाई हटाउने । उपधार (३) राष्ट्रिय जनावर गाईको सट्टा एक सिङ्गे गैडा राख्ने । गाईलाई राष्ट्रिय जनावर राखेमा हिन्दुधर्म मान्नेहरुलाई मात्र गौहत्या सम्बन्धि ऐन लागु हुने र गैरहिन्दुहरुलाई लागु नहुने भनेर लेख्ने ।
धारा १७ स्वतन्त्रतताको हकमा, धारा १८ समानताको हक, धारा १९ सञ्चारको हक, धारा २६ धार्मिक स्वतन्त्रताको हकमा जाती समुदयलाई आफनो धार्मिक, भाषिक, सामाजिक, साँस्कृतिक तथा राजनीतिक अधिकारको सवालहरु उठाउन कुनै पनि कानुनले बन्देज वा निषेध गर्न पाइन्दैन भनेर लेखिनु पर्ने
धारा २० न्याय सम्बन्धि हकमा आदिवासी जनजातिलाई उनीहरुको मातृभाषामा सूचना नदिई थुनामा राखिने छैन भनेर लेखिनुपर्छ ।
धारा २७ सूचनाको हकमा आदिवासी जनजातिलाई आफनो मातृभाषामा सम्पूर्ण सूचना माग्ने र पाउने हक हुनेछ भनेर उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ३१ शिक्षा सम्बन्धि हकमा आदिवासी जनजातिलाई आफनो मातृभाषामा शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारमाथी कुनै पनि कानुनी बन्देज लगाउन पाईने छैन भनेर लेखिनु पर्छ ।
धारा ३८ मा महिलाको हकको उपधारा १, २, ३, ४, ५ र ६ मा आदिवासी जनजाति महिला, मेधसी, थारु, दलित र अपाङ्गा महिला भनेर उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ४७ मौलिक हकमा ३ वर्ष पछि भन्ने शब्द हटाउने । आदिवासी जनजाति, महिला, दलित, मुस्लमिलाई नेपाल सरकार पक्ष राष्ट्र भएर हस्ताक्षर गरेका सबै अन्तराष्ट्रिय सन्धी अभिसन्धीहरुमा उल्लेख सम्पूर्ण हक अधिकार हुने छ । आदिवासी जनजातिलाई आई एल ओ १६९, यु एन ड्री, आत्म निर्णय सहित स्वशासनको अधिकार, एफ पिक सम्बन्धि अधिकार हुनेछ भनेर थप्ने ।
धारा ५१ (ङ) कृषि र भुमिसुधार सम्बन्धि नीति, (छ) प्राकृतिक साधन, स्रोत संरक्षण सर्वधन र उपयोग सम्बन्धि नीतिमा आदिवासी जनजातिलाई भुमीमाथी सामुहिक स्वमित्वको अधिकार हुने छ भनेर समावेश गर्नु पर्छ । विगतमा भुमी सुधार ऐन, वन ऐन, जलस्रोत ऐन, खनिज ऐन, राष्ट्रिय निकुन्ज ऐन, वन्यजन्तु संरक्षण ऐन लगायतको ऐनहरुको अधारामा आदिवासी जनजातिका खेसिएका भुमी, किपट, जल, जमिन, जंगल धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थलहरु क्षतिपूर्ति सहित आदिवासी जनजातिलाई फिर्ता गर्न कुनै पनि कानुनले बन्देज लगाउन पाउने छैन भनेर लेखिनु पर्ने छ ।
धारा ५६ राज्यको संरचनामा आदिवासी जनजाती र समुदयको पहिचानको आधारमा लिम्बुवान, किरात, शेर्पा, वल्लो किरात, नेवा, तमुवान, मगरात, ताम्सालिङ, जडान भोटे–लामा, थरुहट, मधेस अधिकार सम्पन्न स्वायत्त प्रदेशहरु समावेश गरिनु पर्छ ।
अल्पसंख्यक सिमान्तकृत जाती समुदयको पहिचानको आधारमा अधिकार सम्पन्न स्वायत्त क्षेत्र तथा संरक्षित इलाकाहरु कोचिला स्वायत्त क्षेत्र झाँगड÷उराव स्वायत्त क्षेत्र, धिमाल स्वायत्त क्षेत्र, मेचे स्वायत्त क्षेत्र, सन्थाल स्वायत्त क्षेत्र, लेप्चे स्वायत्त क्षेत्र, याक्खा स्वायत्त क्षेत्र , चेपाङ स्वायत्त क्षेत्र, दुरा स्वायत्त क्षेत्र, कुमाल स्वायत्त क्षेत्र, दनुवार स्वायत्त क्षेत्र, पहरी स्वायत्त क्षेत्र, थामी स्वायत्त क्षेत्र, माझी स्वायत्त क्षेत्र, बराम स्वायत्त क्षेत्र, थकाली स्वायत्त क्षेत्र, छन्त्याल स्वायत्त क्षेत्र, सुरेल स्वायत्त क्षेत्र, सुनुवार स्वायत्त क्षेत्र, जिरेल स्वायत्त क्षेत्र, ह्योल्मो स्वायत्त क्षेत्र, व्यासी स्वायत्त क्षेत्र समावेश गरिनु पर्छ ।
धारा ५८ अवशिष्ट अधिकार संघ, प्रदेश, स्थानीय तहको अधिकार सूचीमा नपरेका वा नतोकिएका सबै अवशिष्ट अधिकारहरु प्रदेश वा स्थानीय तहको अधिकार हुनेछ भनेर लेख्नु पर्ने छ ।
धारा ६० राजश्व स्रोतको बाँडफाँडमा सघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहाम राजश्व स्रोतको बाँडफाँड गर्द आदिवासी जनजातिको सामाजिक, भाषिक, धार्मिक तथा राजनीतिक सशक्तिकरणको लागि कम्तिमा ४० प्रतिशत स्रोत बाँडफाँड गरिनु पर्ने छ ।
धारा ७० राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति मध्ये एकजना फरक जाती, समुदय र लिङ्ग हुनुपर्छ ।
धारा ७६ मन्त्री परिषदको गठनमा प्रधानमन्त्री र उपप्रधानमन्त्री फरक फरक जाती, समुदय, लिङ्ग हुन पर्ने छ भनेर थप्ने । मन्त्रीपरिषद गठन हुदा आदिवासी जनजाति, खसआर्य, मधेसी, थारु, दलित, महिला, अपाङ्ग, मुस्लीम पिछडीएका वर्ग क्षेत्रको जनसंख्यको आधारमा समानुपातिक समावेसी प्रतिनिधित्व हुने छ भनेर थप्ने ।
धारा ८४ प्रतिनिधि सभाको गठनको उपधारा (क) १६० निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित हुने निर्वाचनमा जातिय जनसख्याको आधारमा आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, मधेसी, थारु, मुस्लीम, पिछडिएका क्षेत्र र खस आर्यको समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्था हुनेछ भनेर समावेश गरिनु पर्ने छ ।
धारा ८४ प्रतिनिधि सभाको गठनको उपधारा (ख) ११० समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा खस आर्यबारे राखिएको स्पष्टिकरणलाई हटाउने वा आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, मधेसी, थारु, मुस्लीम र पिछडिएको क्षेत्रबारे पनि स्पष्टिकरणको व्यवस्था हुनु पर्ने छ । कुल प्रतिनिधि सभा सदस्य संख्याको ६० प्रतिशत समानुपातिक निर्वाचनबाट र ४० प्रतिशत पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणालीबाट हुन पर्ने छ ।
धारा ९१ प्रतिनिधि सभको सभामुख र उपसभामुख उपधारा (२) १ मा सभामुख र उपसभामुख मध्ये एकजना फरक दल र फरक लिङ्गा मात्र भएकोमा फरक जाती तथा समुदय भनेर थप्नु पर्छ ।
धारा ९२ राष्ट्रि«य सभाको अध्यक्ष र उपध्यक्ष उपधारा (२) १ मा अध्यक्ष र उपाध्यक्ष मध्ये १ जना महिला तथा लोपोन्मुख, अतिसिमान्तकृत जाती समुदयबाट हुनेछ भनेर उल्लेख गर्नु पर्छ ।
धारा १२७ अदालतहरुमा संवैधानिक अदालत तथा प्रादेशिक अदालतको व्यवस्था हुनेछ भनेर थप्ने ।
धारा १३० प्रधान न्यायधिश तथा न्यायधिश नियुक्ती गर्दा आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, मधेसी, थारु, मुस्लीम र पिछडिएको क्षेत्रका समानुपातिक समवेशसी प्रतिनिधित्व हुनु पर्ने छ ।
धारा २६१ मा आदिवासी जनजाति आयोगलाई राष्ट्रिय स्तरको संवैधानि आयोग बनाउने र आयोगको काम कर्तव्य तथा अधिकार संविधानमा स्पष्ट उल्लेख गर्नु पर्ने छ ।
धारा २६९ राजनीतिक दलको गठन, दर्ता, सञ्चालनमा आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लीम, दलितको नामबाट दल खोल्न प्रतिबन्ध लगाइने छैन भनेर लेख्ने ।
धारा ३०७ सविधानको नाममा गणतन्त्र नेपालको संविधान हुनु पर्ने ।
अनुसूची १ नेपालको झण्डा वहुजातिय, वहुधार्मिक, वहुभाषिक, वहुसाँस्कृतिक, वहुल राष्ट्रलाई प्रतिनिधित्व हुने गरि बनाउनु पर्ने र व्यख्या पनि सोही अनुसार हुन पर्ने ।
अनुसूची ३ नेपालको निशान छापमा संस्कृत भाषामा लेखिएको जननी जन्मभुमिश्च स्वर्गादपी गरियसी भन्ने वाक्य हटाउने ।
अनुसूची ४ प्रदेश र सम्बन्धित प्रदेशमा रहने जिल्लाहरुमा आदिवासी जनजाति, खसआर्य, मधेसी, थारुको ऐतिहासिक थातथलो र वर्तमान मानव भूगोलको आधारमा नामङ्कन र सिमाङ्कन गरिने छ भनेर लेख्नु पर्ने । महेन्द्र मोडेलको अवैज्ञानि हिमाल पहाड तराई, नदी, हिमाल र धार्मिक नामबाट नामङ्करण गरिएका विकाश क्षेत्र, १४ अञ्चल ७५ जिल्ला, गाउ तथा नगरपालिकलाई आवश्यकता अनुसार पुनसर्रचना गरिनेछ भनेर उल्लेख गर्ने ।
शेर्पा नेपाल आदिवसी जनजाति महासंघका निवर्तमान महासचिव हुन















असमान सम्बिधानमा सशोधन, पुर्नलेखन र समावेश गर्नु पर्ने धाराहरू
Print Email
Created on Friday, 09 October 2015 14:44
Share
आङ काजी शेर्पा
काठमाण्डौ , असोज २२ - नेपालको संविधान २०७२ निर्मण प्रक्रियमा आदिवासी जनजातिका असहमतिका सवालहरु संविधान सशोधन वा पुर्नलेखन गरेर समावेश गर्नु पर्ने आदिवासी जनजाति अधिकारहरु ।
१) संविधान निर्माणमा आदिवासी जनजातिका असहमतिहरु :
क) अन्तरिम संविधान धारा १३८ (१ क) को भावन विपरित
ख) आदिवासी जनजातिसंग राज्य तथा दलहरुले गरेका सम्झौता विपरित
ग) सर्वोच्च अदालतको आदेश विपरित ।
घ) जननिर्वाचित सभासदहरुलाई संविधान सशोधन प्रस्ताव दर्ता गर्ने अधिकारबाट बन्चीत ।
ङ) पार्टीले व्हीप जारी गरेर आदिवासी जनजाति सभासदहरुको ईच्छा विपरित नेपालको संविधान २०७२ पक्षमा जबरजस्ती हस्ताक्षर गर्न लगाएको ।
च) संविधानको मस्यौदमा जनतले परामर्श दिने समय अवधि छोटाएर अपर्याप्त समय मात्र २ दिन दिएको ।
छ) संविधानको मस्यौदा एकल खस भाषामा मात्र प्रकाशित गरिएको र वहुभाषिक जनताले संविधानको मस्यौदा बुझन नसकेको ।
ज) देशको विद्यमान जातीय, लैङ्गीक, क्षेत्रिय, वर्गिय, धार्मिक, सामाजिक, भाषिक, आर्थिक तथा राजनीतिक द्वन्द्वलाई सम्बोधन गर्न नसकेको र शान्ति स्थापना गर्न नसकेको ।
झ) सहमतिमा संविधान जारी गर्न राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, संयुक्त राष्ट्र संघ र छिमेकी देश भारत र चीनको सुझाव सल्लाह विपरित ।
(२) संविधानमा सशोधन वा पुर्नलेखन गरेर समावेश गर्नु पर्ने आदिवासी जनजातिका अधिकारहरु :
प्रस्तावन : नेपालको संविधान २०७२ को प्रस्तावनमा आदिवासी जनाजाति, थारु र मधेसको आन्दोलनलाई उल्लेख नगरेको हुनाले प्रस्तावनमा आदिवासी जनाजाति, थारु र मधेसको आन्दोलनलाई उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ४ मा धर्मनिरपेक्ष भन्नाले सनातनदेखि चलिआएको धर्म संस्कृतिको संरक्षण भनेर घुमउरो पारामा हिन्दुधर्मको संरक्षण भन्ने बुझिएकोले यो स्पक्ष्टिीकारणलाई हटाउनु पर्छ वा नेपालमा प्रचलित सबै धर्म संस्कृतिको संरक्षण भनेर उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ७ मा खस भाषा र देवनागरिक लिपीलाई मात्र संघ र प्रदेशमा नेपाल सकारी कामकाजको भाषा बनाएको छ । सरकारी कामकाज भाषा र लिपीमा वहुसंख्यक जनताले बोल्ने मातृभाषा र लिपी लगायत खस भाषा र देवनागरिक लिपी हु्नेछ भनेर उल्लेख गर्नु पर्ने छ ।
धारा ९ उपधारा (२) राष्ट्रिय निशान छापमा संस्कृति भाषामा लेखिएको जननी जन्मभुमिश्च स्वर्गादपी गरियसीलाई हटाउने । उपधार (३) राष्ट्रिय जनावर गाईको सट्टा एक सिङ्गे गैडा राख्ने । गाईलाई राष्ट्रिय जनावर राखेमा हिन्दुधर्म मान्नेहरुलाई मात्र गौहत्या सम्बन्धि ऐन लागु हुने र गैरहिन्दुहरुलाई लागु नहुने भनेर लेख्ने ।
धारा १७ स्वतन्त्रतताको हकमा, धारा १८ समानताको हक, धारा १९ सञ्चारको हक, धारा २६ धार्मिक स्वतन्त्रताको हकमा जाती समुदयलाई आफनो धार्मिक, भाषिक, सामाजिक, साँस्कृतिक तथा राजनीतिक अधिकारको सवालहरु उठाउन कुनै पनि कानुनले बन्देज वा निषेध गर्न पाइन्दैन भनेर लेखिनु पर्ने
धारा २० न्याय सम्बन्धि हकमा आदिवासी जनजातिलाई उनीहरुको मातृभाषामा सूचना नदिई थुनामा राखिने छैन भनेर लेखिनुपर्छ ।
धारा २७ सूचनाको हकमा आदिवासी जनजातिलाई आफनो मातृभाषामा सम्पूर्ण सूचना माग्ने र पाउने हक हुनेछ भनेर उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ३१ शिक्षा सम्बन्धि हकमा आदिवासी जनजातिलाई आफनो मातृभाषामा शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारमाथी कुनै पनि कानुनी बन्देज लगाउन पाईने छैन भनेर लेखिनु पर्छ ।
धारा ३८ मा महिलाको हकको उपधारा १, २, ३, ४, ५ र ६ मा आदिवासी जनजाति महिला, मेधसी, थारु, दलित र अपाङ्गा महिला भनेर उल्लेख गरिनु पर्छ ।
धारा ४७ मौलिक हकमा ३ वर्ष पछि भन्ने शब्द हटाउने । आदिवासी जनजाति, महिला, दलित, मुस्लमिलाई नेपाल सरकार पक्ष राष्ट्र भएर हस्ताक्षर गरेका सबै अन्तराष्ट्रिय सन्धी अभिसन्धीहरुमा उल्लेख सम्पूर्ण हक अधिकार हुने छ । आदिवासी जनजातिलाई आई एल ओ १६९, यु एन ड्री, आत्म निर्णय सहित स्वशासनको अधिकार, एफ पिक सम्बन्धि अधिकार हुनेछ भनेर थप्ने ।
धारा ५१ (ङ) कृषि र भुमिसुधार सम्बन्धि नीति, (छ) प्राकृतिक साधन, स्रोत संरक्षण सर्वधन र उपयोग सम्बन्धि नीतिमा आदिवासी जनजातिलाई भुमीमाथी सामुहिक स्वमित्वको अधिकार हुने छ भनेर समावेश गर्नु पर्छ । विगतमा भुमी सुधार ऐन, वन ऐन, जलस्रोत ऐन, खनिज ऐन, राष्ट्रिय निकुन्ज ऐन, वन्यजन्तु संरक्षण ऐन लगायतको ऐनहरुको अधारामा आदिवासी जनजातिका खेसिएका भुमी, किपट, जल, जमिन, जंगल धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थलहरु क्षतिपूर्ति सहित आदिवासी जनजातिलाई फिर्ता गर्न कुनै पनि कानुनले बन्देज लगाउन पाउने छैन भनेर लेखिनु पर्ने छ ।
धारा ५६ राज्यको संरचनामा आदिवासी जनजाती र समुदयको पहिचानको आधारमा लिम्बुवान, किरात, शेर्पा, वल्लो किरात, नेवा, तमुवान, मगरात, ताम्सालिङ, जडान भोटे–लामा, थरुहट, मधेस अधिकार सम्पन्न स्वायत्त प्रदेशहरु समावेश गरिनु पर्छ ।
अल्पसंख्यक सिमान्तकृत जाती समुदयको पहिचानको आधारमा अधिकार सम्पन्न स्वायत्त क्षेत्र तथा संरक्षित इलाकाहरु कोचिला स्वायत्त क्षेत्र झाँगड÷उराव स्वायत्त क्षेत्र, धिमाल स्वायत्त क्षेत्र, मेचे स्वायत्त क्षेत्र, सन्थाल स्वायत्त क्षेत्र, लेप्चे स्वायत्त क्षेत्र, याक्खा स्वायत्त क्षेत्र , चेपाङ स्वायत्त क्षेत्र, दुरा स्वायत्त क्षेत्र, कुमाल स्वायत्त क्षेत्र, दनुवार स्वायत्त क्षेत्र, पहरी स्वायत्त क्षेत्र, थामी स्वायत्त क्षेत्र, माझी स्वायत्त क्षेत्र, बराम स्वायत्त क्षेत्र, थकाली स्वायत्त क्षेत्र, छन्त्याल स्वायत्त क्षेत्र, सुरेल स्वायत्त क्षेत्र, सुनुवार स्वायत्त क्षेत्र, जिरेल स्वायत्त क्षेत्र, ह्योल्मो स्वायत्त क्षेत्र, व्यासी स्वायत्त क्षेत्र समावेश गरिनु पर्छ ।
धारा ५८ अवशिष्ट अधिकार संघ, प्रदेश, स्थानीय तहको अधिकार सूचीमा नपरेका वा नतोकिएका सबै अवशिष्ट अधिकारहरु प्रदेश वा स्थानीय तहको अधिकार हुनेछ भनेर लेख्नु पर्ने छ ।
धारा ६० राजश्व स्रोतको बाँडफाँडमा सघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहाम राजश्व स्रोतको बाँडफाँड गर्द आदिवासी जनजातिको सामाजिक, भाषिक, धार्मिक तथा राजनीतिक सशक्तिकरणको लागि कम्तिमा ४० प्रतिशत स्रोत बाँडफाँड गरिनु पर्ने छ ।
धारा ७० राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति मध्ये एकजना फरक जाती, समुदय र लिङ्ग हुनुपर्छ ।
धारा ७६ मन्त्री परिषदको गठनमा प्रधानमन्त्री र उपप्रधानमन्त्री फरक फरक जाती, समुदय, लिङ्ग हुन पर्ने छ भनेर थप्ने । मन्त्रीपरिषद गठन हुदा आदिवासी जनजाति, खसआर्य, मधेसी, थारु, दलित, महिला, अपाङ्ग, मुस्लीम पिछडीएका वर्ग क्षेत्रको जनसंख्यको आधारमा समानुपातिक समावेसी प्रतिनिधित्व हुने छ भनेर थप्ने ।
धारा ८४ प्रतिनिधि सभाको गठनको उपधारा (क) १६० निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित हुने निर्वाचनमा जातिय जनसख्याको आधारमा आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, मधेसी, थारु, मुस्लीम, पिछडिएका क्षेत्र र खस आर्यको समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्था हुनेछ भनेर समावेश गरिनु पर्ने छ ।
धारा ८४ प्रतिनिधि सभाको गठनको उपधारा (ख) ११० समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा खस आर्यबारे राखिएको स्पष्टिकरणलाई हटाउने वा आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, मधेसी, थारु, मुस्लीम र पिछडिएको क्षेत्रबारे पनि स्पष्टिकरणको व्यवस्था हुनु पर्ने छ । कुल प्रतिनिधि सभा सदस्य संख्याको ६० प्रतिशत समानुपातिक निर्वाचनबाट र ४० प्रतिशत पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणालीबाट हुन पर्ने छ ।
धारा ९१ प्रतिनिधि सभको सभामुख र उपसभामुख उपधारा (२) १ मा सभामुख र उपसभामुख मध्ये एकजना फरक दल र फरक लिङ्गा मात्र भएकोमा फरक जाती तथा समुदय भनेर थप्नु पर्छ ।
धारा ९२ राष्ट्रि«य सभाको अध्यक्ष र उपध्यक्ष उपधारा (२) १ मा अध्यक्ष र उपाध्यक्ष मध्ये १ जना महिला तथा लोपोन्मुख, अतिसिमान्तकृत जाती समुदयबाट हुनेछ भनेर उल्लेख गर्नु पर्छ ।
धारा १२७ अदालतहरुमा संवैधानिक अदालत तथा प्रादेशिक अदालतको व्यवस्था हुनेछ भनेर थप्ने ।
धारा १३० प्रधान न्यायधिश तथा न्यायधिश नियुक्ती गर्दा आदिवासी जनजाति, दलित, महिला, मधेसी, थारु, मुस्लीम र पिछडिएको क्षेत्रका समानुपातिक समवेशसी प्रतिनिधित्व हुनु पर्ने छ ।
धारा २६१ मा आदिवासी जनजाति आयोगलाई राष्ट्रिय स्तरको संवैधानि आयोग बनाउने र आयोगको काम कर्तव्य तथा अधिकार संविधानमा स्पष्ट उल्लेख गर्नु पर्ने छ ।
धारा २६९ राजनीतिक दलको गठन, दर्ता, सञ्चालनमा आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लीम, दलितको नामबाट दल खोल्न प्रतिबन्ध लगाइने छैन भनेर लेख्ने ।
धारा ३०७ सविधानको नाममा गणतन्त्र नेपालको संविधान हुनु पर्ने ।
अनुसूची १ नेपालको झण्डा वहुजातिय, वहुधार्मिक, वहुभाषिक, वहुसाँस्कृतिक, वहुल राष्ट्रलाई प्रतिनिधित्व हुने गरि बनाउनु पर्ने र व्यख्या पनि सोही अनुसार हुन पर्ने ।
अनुसूची ३ नेपालको निशान छापमा संस्कृत भाषामा लेखिएको जननी जन्मभुमिश्च स्वर्गादपी गरियसी भन्ने वाक्य हटाउने ।
अनुसूची ४ प्रदेश र सम्बन्धित प्रदेशमा रहने जिल्लाहरुमा आदिवासी जनजाति, खसआर्य, मधेसी, थारुको ऐतिहासिक थातथलो र वर्तमान मानव भूगोलको आधारमा नामङ्कन र सिमाङ्कन गरिने छ भनेर लेख्नु पर्ने । महेन्द्र मोडेलको अवैज्ञानि हिमाल पहाड तराई, नदी, हिमाल र धार्मिक नामबाट नामङ्करण गरिएका विकाश क्षेत्र, १४ अञ्चल ७५ जिल्ला, गाउ तथा नगरपालिकलाई आवश्यकता अनुसार पुनसर्रचना गरिनेछ भनेर उल्लेख गर्ने ।
शेर्पा नेपाल आदिवसी जनजाति महासंघका निवर्तमान महासचिव हुन
Sunday, 5 July 2015

नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघको पहलमा संविधानसभा प्रतिनिधित्व गर्ने दलका आदिवासो जनजाति सभासद्हरुले मस्यौदा संविधानप्रति संशोधन प्रस्ताव पेश गरेका छन् । ५३ बुँदे फरकमतमा प्रस्तावनादेखि मस्यौदाका अन्य धाराहरुमा फरक मत राखिएको छ ।
राप्रपा नेपालबाहेक सबै दलका आदिवासी जनजाति सभासद्हरुको सहमतिमा फरक मत सभाध्यक्ष सुवास नेम्वाङलाई बुझाइएको थियो ।
हिजै बुझाउने भनिएको फरक मत एमाले र कांग्रेसका सभासदका आज मात्र बुझाइएको एक स्रोतले बतायो ।
फरक मतका मुख्य बुँदाहरु
१. जनजाति सभासद्हरुले मस्यौदा संविधानको प्रस्तावनामै धर्मनिरपेक्षता उल्लेख हुनुपर्ने बताएका छन् । मस्यौदा संविधानको धारा ४ मा ‘नेपाल राज्य’को व्याख्या गर्ने क्रममा मात्र उल्लेख गरिएको छ ।
२. नेपालको राष्ट्रिय जनावर एक सिङ्गे गैंडा प्रस्ताव गरिएको छ । मस्यौदाको धारा ९ मा गाईलाई राष्ट्रिय जनावर प्रस्ताव गरिएको छ ।
३. मस्यौदा संविधानकी धारा २५ मा न्यायसम्बन्धी उपधारा थप गर्दै आदिवासी जनजातिहरुको प्रथाजन्य कानुनलाई मान्यता गर्नुपर्ने बताइएको छ ।
फरक मतको पूर्ण पाठ हेर्नुस् janajati sabhasad farat mat final
४. मातृभाषी समुदायका पीडित र अभियुक्तलाई मातृभाषामा मुद्दाको अनुसन्धान, तहकीकात तथा कारबाहीसम्बन्धी जानकारी पाउने हकसम्बन्धी उपधारा थप गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ ।
५. धारा २६ को उपधारा ४ मा थप व्यवस्था आदिवासी जनजातिले भोगी चर्चिआएका वा उनीहरुको पहुँचभित्र रहेका जग्गाजमिन भने राज्यले अधिग्रहण गर्दा उनीहरुको पूर्वजानकारी लिनुपर्ने छ ।
janajati-sabhasad2
नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघले आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा सहभागी जनजाति सभासद्हरु
६. धारा ५१ मा आदिवासी जनजातिको आत्मनिर्णयसम्बन्धी हक हुने नयाँ धारा थप गर्नुपर्ने बताइएको छ । आत्मनिर्णयको अधिकारलाई स्वतन्त्र राज्य खडा गर्ने अर्थमा भन्दा पनि स्वायत्तता र स्वशासन गर्ने राजनीतिक अभ्यासका रुपमा मात्र व्याख्या गरिएको छ । त्यस्तै आत्मनिर्णयको आधारमा उनीहरुले स्वतन्त्रपूर्वक राजनीतिक अवस्था निर्धारण गर्ने, आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक विकास गर्ने, आफ्नो परम्परागत भूमि तथा प्राकृतिक स्रोतको स्वामित्व, नियन्त्रण, प्रयोग, उपभोग र व्यवस्थापन गर्ने बताइएको छ ।
७. अल्पसंख्यक आदिवाशी जनजाति सघन रुपमा बसोबास गरेको स्थानमा स्वायत्त क्षेत्र र संरक्षित क्षेत्रको ब्यवस्था प्रादेशिक कानून बमोजिम हुनुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ ।
८. मस्यौदा संविधानमा समावेशी मात्र भनिएकोमा समानुपातिक समावेशी उल्लेख हुनुपर्ने बताइएको छ ।
Wednesday, 10 June 2015
नाकको लम्बाइ नाप्ने कि इतिहासको गहिराइ ?
नाकको लम्बाइ नाप्ने कि इतिहासको गहिराइ ?
20
Jan, 2015
by युग पाठक
Print this article
Font size -16+
केही मित्रलाई लाग्छ– युग पाठक बाहुनको छोरो भएर पनि जनजाति–मधेसीका कुरा किन गर्छ ? यो प्रश्नभित्र गहिरो रहस्य लुकेको छ । ती फेरि भन्छन् – बाहुनको कोखमा जन्मनु एक संयोगमात्रै हो, यसमा मेरो के दोष ? झट्ट सुन्दा ठीकै पो हो कि जस्तो लागे पनि यी प्रश्नमा परम्परागत राजनीतिको रङ चढेको छ ।
बाहुन–क्षेत्री समुदायको मान्छेले अनिवार्य रूपमा आदिवासी जनजातिको पहिचानलाई अस्वीकार गर्नुपर्छ भन्ने अपेक्षामा खास्सा नस्लवादी तर्क लुकेको छ । कथित् उच्च जातमा जन्मिएकै कारण दलितलाई दलित तुल्याउने व्यवस्थाको रक्षा गर्नुपर्छ भन्नु झन् मानवताविरोधी तर्क हो । पुरुष हुनुकै हैसियतमा राज्यसत्तामा महिलाको हक स्थापित हुनुहुँदैन भन्नु घोर लिंगभेदी कुरा हो । पहाडी मूलको अनुहार हुनासाथ मधेसी जनतामाथि भएको अत्याचारबारे बोल्नै हुँदैन भन्ने तर्कमा अन्यायी सत्ताको ढोङ सिवाय केही छैन ।
तथापि यस्ता कुरा उठे किन ? परम्परागत राजनीतिको रङ चढेको भनेको यही हो । परम्परागत सत्ताले जातजातिबीच ठूलो र सानोको तह बनायो, भेदभावको बीउ रोप्यो र समाजलाई विभाजित गर्यो । पुरुष र महिलाबीच खाडल बनायो, अनि आधा आकाश ढाक्ने महिलालाई तल्लो दर्जामा राख्यो । मधेसीलाई विदेशीजस्तो व्यवहार गर्यो र उसको रगत–पसिना लुटेर महल बनायो । मधेसी र पहाडीबीच भेद गर्यो । दलितलाई दलनमा पार्यो, अनि जनसंख्याको ठूलो हिस्सालाई आत्मसम्मानपूर्वक बाँच्न दिएन । नस्लभेद, रंगभेद, जातिभेद, लिंगभेद र क्षेत्रभेदका आधारमा खान्दानी नस्लको शासन चलायो । यही शासनको लामो अभ्यासले बनाएको परम्परागत चेतनाले समाजलाई विभाजित गर्यो । विभाजित समाजमा यस्ता प्रश्न उठ्ने नै भए ।
पहिचान र नस्लवाद
पहिचानको मुद्दालाई नाकको लम्बाइ र आँखाको बान्कीले नाप्न सकिँदैन । पहिचान एक ऐतिहासिक चेतना हो, ऐतिहासिक अवधारणा हो । यो अवधारणा नाकको लम्बाइले उठाउने होइन, इतिहासको गहिराइबाट उठ्ने हो । यो नस्लवाद होइन, त्यसैले जुनसुकै युग पाठकले यो प्रश्न उठाउनैपर्ने ऐतिहासिक आवश्यकता हो । नस्लवादले खास नस्ल वा जात–जातिका मान्छे माथि र अरु तल भन्ने असमान तहहरू निर्माण गर्छ । इतिहासभरि नेपालमा भएको त्यही हो । तर पहिचानले सबै मानिस बराबर हुन्, त्यसकारण नस्ल, जात, रङ र लिंगका आधारमा हेपिएका मानिसको समान हैसियत बनायो भने मात्र समाजले प्रगति गर्छ भन्ने मान्यता राख्छ । यो नेपालको ऐतिहासिक अवधारणा हो र यसमा यहीँका विशेषता छन् ।
नेपालमा उठिरहेको पहिचानको माग विश्वका अरु देशको भन्दा भिन्नै विशेषताबाट उठेको छ । अंग्रेजीको ‘आइडेन्टिटी’ शब्दलाई सीधा उल्था गरेर पहिचान भन्न सकिएला, तर यहाँको अन्तर्वस्तु अरुसँग मिल्दैन । किनभने नेपालको इतिहासको लय, अर्थव्यवस्था, राजनीति, समाज व्यवस्था, कानुनी व्यवस्थाको विकासका चरण बिल्कुलै भिन्न छन् । नेपालको राज्यसत्ताले संस्थागत गरेका विभेद र अन्यायका आफ्नै विशेषता भएकै हुनाले, राज्य पुनर्संरचनाको यहाँको तरिका पनि मौलिक हुनैपर्नेछ ।
तसर्थ नेपालमा उठेको पहिचानको मुद्दालाई नेपालकै इतिहासको पृष्ठभूमिमा अध्ययन गर्नुपर्छ । त्यसरी हेर्नासाथ देखिन्छः युग पाठक पहाडी–ब्राम्हण–पुरुष भएर जन्मनुमा दोष होइन, फाइदैफाइदा रहेछ । उसले आर्य–खस समाजमा महिलाले भोग्नुपर्ने उत्पीडन भोग्नुपरेन । एक आम दलित जुन छोइछिटो र भेदभावबाट गुज्रिनुपर्छ, त्यसबाट उसले गुज्रिनु परेन । आदिवासी समुदायको एक युवाले झैं कक्षाकोठामा अर्काको मातृभाषामै पढ्नुपर्ने बाध्यताबाट ऊ मुक्त भयो र आफ्नै मातृभाषामा पढेर ऊ सजिलै कवि बन्नसक्ने भयो । जनजाति युवाले झैं उसले लाहुर जाने एकमात्र विकल्प खोज्नुपरेन । आम मधेसीले झैं हेपाइ सहनुपरेन, नागरिकताबाट वञ्चित हुनुपरेन र सेनामा भर्ना हुनै नसक्ने पराइजस्तो अनुभूति गर्नुपरेन । उसलाई कसैले आँखाको बान्की र नाकको लम्बाइकै आधारमा ‘बुद्धि नभएको’ वा ‘मूर्ख’ भनेन । आम थारु वा राजवंशीले झैं आफ्नै माटोमा आफैं सुकुम्बासी हुनुपरेन । काठमाडौंको नेवारले झैं उसले मातृभाषामा कविता लेखेकै कारण जेल जानुपरेन ।
उसले जुन फराकिलो अवसर पायो, त्यो धेरैले पाएनन् । एउटा खास समुदायबाहेक अरु सबैले अपमान र अन्यायको चोट सहेर पनि पसिना बगाएको देश हो यो । के युग पाठकजस्ता प्राथमिकताप्राप्त समुदायका थुप्रै मानिसचाहिँ प्रताडित भएनन् यो मुलुकमा ? अवश्य भए । यस्तो विभेदको शासन चलाउनेहरूले सामन्ती कुलीनतन्त्र चलाएका हुन् इतिहासभरि । आम ब्राम्हण–क्षेत्री समुदायका मानिसलाई जातको बोक्रे अहंकार दिएर, आर्थिक रूपमा व्यापक शोषण गरेको इतिहास छ हाम्रो । समाजलाई विभेदैविभेदको जञ्जालमा फँसाएर केही कुलीनहरू शासक भए । तिनले भारतका विभिन्न सहरमा बंगला बनाए, जमिनदारी जोडे, तर मधेसीलाई भने विदेशी नै भनिरहे । आम ब्राम्हण–क्षेत्री समुदायका मानिसमध्ये केहीलाई छानेर आफ्नो जगको ईंटा बनाए । त्यसो त मधेसका केही जमिनदारलाई, जनजाति र आदिवासीका केही मुखियालाई, थारु र राजवंशीका केही चौधरीलाई र दलितका केही मुलीलाई पनि तिनले जगको ईंटा बनाए । अनि आफ्नो कुलीनतन्त्र जोगाउन भेदभावको अहंकार भाइरसजस्तै फैलाए ।
त्यसैले कुलीनतन्त्रले बनाएको पुरानो नेपाल भेदभाव र अन्यायको प्रतीक बन्यो । समाजमा विभाजन खडा गरेर शासन त गर्यो, तर आम जनसमुदायलाई तन्नम बनायो । त्यसैले सबै समुदायका आम मानिस प्रताडित भए । आमजनताको पसिना बगिरह्यो, तर त्यो पसिनाबाट उन्नतिको बाटो बन्नसकेन । पसिनासँग नयाँ युगको बाटो बनाउने सामथ्र्य अवश्य हुन्छ, तर त्यसको उपयोग गर्ने अवसर जनताले पाएको खण्डमा मात्र । नेपालको इतिहासले नयाँ युगको बाटो छेकिरह्यो । यस्तो व्यवस्था बदल्ने अभियानबाट आएको हो पहिचानको मुद्दा । त्यसैले यसलाई खास जातको जातीय वा नस्लवादी चेतना भन्ठान्नु इतिहास नबुझ्नु हो । परम्परागत सत्ताको चेतनाले जुन इतिहास पढाउँछ, त्यसैको चस्माबाट मात्र हेर्दा त जताततै नस्लवाद मात्रै देखिनेछ । किनभने त्यो सत्ता चलेकै थियो नस्लवादका आधारमा । जब नयाँ नेपालको चस्माबाट हेरिन्छ, पहिचानमा नस्लवाद होइन समाजलाई न्यायको औषधिले स्वस्थ पार्ने उपचार देखिन्छ ।
यसर्थ सीमान्तकृत समुदायका पहिचान र अधिकारको कुरा गर्न कुनै युग पाठकले नाक नाप्नुपर्दैन र आँखाको बान्की उघार्नु पनि पर्दैन । पहिचान एक ऐतिहासिक अवधारणा हो र यसलाई ऐतिहासिक चक्रबाट उब्जेको उपचार पद्धतिका रूपमा स्वीकार्ने बेला सबै जातिका मानिस एक हुन्छन्, उस्तै हुन्छन् र न्यायप्रेमी हुन्छन् ।
नाकले सास फेर्ने कुरा
एमाओवादी नेता राम कार्कीले भने– कम्युनिस्टले पहिचानको कुरा गर्नु नाक छँदाछँदै मुखले सास फेर्नुजस्तै हो । कार्कीको यो धारणा पनि पुरानो सत्ताकै चेतनाबाट आएको हो । लेखक खगेन्द्र संग्रौला भन्छन्– नेपालका कम्युनिस्टहरूमा महेन्द्रीय राष्ट्रवाद र हिन्दु शुद्धतावाद मिसिएको छ । महेन्द्रीय राष्ट्रवादले सधैं सदभाव र राष्ट्रिय एकताको गफ छाँट्यो र सारतः जातवादी, नस्लवादी र पुरुषवादी विभेद संस्थागत गर्यो । राजतन्त्रका लागि यो आवश्यक औजार थियो । तर नेपालका कम्युनिस्टहरू वर्गको मात्र कुरा गर्नुपर्ने बताइरहँदा महेन्द्रको काखमा सुटुक्क लुटपुटिइसकेका हुन्छन् । मधेसमा भएको ऐतिहासिक शोषणबारे सबैजसो नेतालाई थाहा छ । तर मधेसी जनतालाई नागरिकता दिने झिनो सवालमा पनि भारतको विस्तारवादी हौवा खडा गर्छन् । जब वास्तवमै भारतीय संस्थापनले सिंहदरबारमै खुट्टा पसार्छ, तब तिनै नेता देखेकोनदेख्यै गर्छन् ।
जनजाति, आदिवासी, दलितको अधिकार स्थापित गर्नुपर्ने कुरा उठ्नासाथ यी कम्युनिस्टहरू ‘यो त जातिवादी कुरा भयो’ भनेर पन्छिन खोज्छन् । ऐतिहासिक भौतिकवादले इतिहासको वस्तुगत मूल्यांकन गर्नुपर्ने शिक्षा दिन्छ । माक्र्सवाद भनेको आर्थिक निर्धारणवाद (इकोनमिक डिटरमिनिज्म) होइन, यसले समाजको समग्र मूल्यांकन गर्छ । नेपालको इतिहासलाई भौतिकवादी दृष्टिले हेर्नासाथ जातीय उत्पीडन, दलित उत्पीडन, मधेसी उत्पीडनजस्ता ऐतिहासिक शोषणका विषय सहजै देखिन्छन् । अनि यी उत्पीडन संस्थागत गर्न राज्यसत्ताले सम्पूर्ण अंग प्रयोग गरेको पनि देखिन्छ । सुदूरपश्चिमले आफूलाई अलग राजनीतिक उत्पीडनको क्षेत्र भन्ठान्नुका पछाडि पनि ऐतिहासिक कारण छन् । थारु, राजवंशीजस्ता आदिवासी समुदायको आर्थिक र सामाजिक संहार भएको इतिहासमा पनि स्पष्ट आर्थिक कारण छन् । समग्रमा जातीय, क्षेत्रीय, दलित सबै उत्पीडनका अर्थ–राजनीतिक कारण छन् । तर कार्कीजस्ता नेतालाई पहिचान र संघीयताको मुद्दा किन मुखले सास फेर्न खोजेझैं लाग्छ ?
किनभने नेपालका कम्युनिस्टहरू जातीय, क्षेत्रीय उत्पीडनको कुरा गर्नासाथ महेन्द्रीय राष्ट्रवादको चेतनामा पुग्छन् र महिलाको अधिकारको कुरा गर्नासाथ हिन्दु शुद्धतावादमा पुग्छन् । शासकदेखि शासितसम्म सबै घरपरिवार र समुदायमा महिला छन्, तर महिला अधिकारको प्रश्न पनि अनिवार्य रूपमा अर्थ–राजनीतिसँग जोडिन्छ । तर यो देख्न नेपालका एकथरी कम्युनिस्टलाई सधैं गाह्रो हुन्छ । त्यसैले चित्रबहादुर केसी र कमल थापाको एजेन्डा मिल्छ । यो विचित्रको कम्युनिस्ट भ्रम हाम्रो राजनीतिमा हाबी छ । यी भ्रम वा परम्परागत सत्ताको चेतले जनताको संघर्षमय इतिहासको यथार्थलाई देख्दैन । अनि मुखलाई नाक र नाकलाई मुख भन्ठानेर परम्परागत सत्ताको सेवा गर्न पुग्छ ।
अन्त्यमा,
इतिहासका विभिन्न चरणमा नयाँ नेपालको कुरा गरिएको छ । नयाँ नेपाल एक सुललित शब्दावली हो कि राजनीतिक अवधारणा ? गहिरिएर विचार गर्नुपर्ने कुरा यहाँ छ । नयाँको परिकल्पना गर्नासाथ पुरानोको अन्त्य गर्नुपर्ने ऐतिहासिक शिक्षा अगाडि आउँछ । नयाँ राज्यको परिकल्पनामा त्यसैले स्वतः पुरानो राज्यव्यवस्थाको अन्त्य गाँसिन्छ । नयाँ नेपाल भन्नासाथ परम्परागत ढंगले चलिरहेको राज्यव्यवस्थामा आमूल परिवर्तन गर्नुपर्ने ऐतिहासिक आवश्यकता प्रकट हुन्छ । त्यसका लागि नेपालको समाज, अर्थव्यवस्था, सत्ता, संस्कृति सबैको ऐतिहासिक निरूपण गर्नु जरुरी छ । त्यसपछि मात्र पहिचान, संघीयताजस्ता आवधारणामा नयाँ नेपालको चित्र देख्न सकिन्छ । फेरि पनि एकात्मक र केन्द्रिकृत शासन भत्काउने कुरा नै मुख्य हो । हरेक समुदायका केही मुखिया होइन, सबै समुदायका सबै जनतासम्म आर्थिक राजनीतिक अधिकार वितरण गर्ने एजेन्डा नै मुख्य हो । तर त्यो एजेन्डाको आजको रूपचाहिँ पहिचान र संघीयता नै हो ।
Friday, 15 May 2015
अब क्यानडा यसरी जान सकिन्छ सजिलो तरीका
March 28, 2015 | Filed under: मुख्य खबर | Posted by: admin
194टोरोन्टो
क्यानडा सरकारले आगामी २०१५ जनवरी १ देखि Express Entry प्रणाली मार्फत बिदेशीहरुलाई यहाँको स्थायी बसोबास भिसा (Permanent Residence Visa) प्रदान गर्दैछ । उक्त Express Entry Program मा कुनै पनि उमेर, व्यवशाय, शैक्षिक योग्यताको व्यक्तिले आवेदन गर्न पाउने भएका छन् ।
क्यानडा सरकारद्धारा प्रकाशित विवरणअनुसार यसरी Express Entry मा आवेदन गर्दा आफ्नो योग्यताको प्रमाणपत्रहरुलाई क्यानेडिएन मान्यताप्राप्त एजेन्सीबाट Equivalency गराउनुपर्ने हुन्छ भने अंग्रेजी भाषाको ज्ञान पुष्टि गर्नका लागि IELTS (GT) समेत गरेको हुनुपर्छ । तर शैक्षिक योग्यता यती नै हुनेपर्छ वा IELTS मा न्यूतमन स्कोर भने तोकिएको छैन ।
Expess Entry प्रणालीमा Canada का प्रचलित तिन immigration प्रमाणलीमध्ये एकको न्यूनतम criteria पुगेको हुनुपर्नेछ । जस्तो कि Federal Skilled Worker प्रणालीमा आवेदन गर्नका लागि विगत १० बर्ष भित्रमा न्यूनतम १ बर्षको full time कामको अनुभव प्राप्त गरेको हुनुपर्नेछ ।
त्यसैगरी अन्तिम छनौटका लागि Comprehensive Ranking System अन्तर्गत highest mark प्राप्त गर्नुपर्नेहुन्छ जसलाई क्यानडा सरकारले Permanent Residence भिसा आवेदन गर्नका लागि आवेदन गर्नेछ । उक्त Comprehensive Ranking System मा बढीमा १२०० अंक प्राप्त गर्न सकिने छ जस मध्ये ६०० अंक उमेर, शैक्षिक योग्यता, भाषिक विवरण, कामको अनुभव, आदीबाट प्राप्त गर्न सकिनेछ भने बाँकी ६०० अंग Job Offer or Provincial Nominee Program बाट प्राप्त गर्न सकिनेछ ।
यदी माथि उल्लेखित न्यूनतम criteria पुगेमा निम्न तरिकाले Express Entry Program मा आवेदन गर्न सकिनेछः
First Step:
सबैभन्दा पहिले आफ्नो (र आफ्नो श्रीमान वा श्रीमतीको) व्यक्तिगत विवरण इन्टरनेटको प्रयोग गरी Online आवेदन आफाम भर्नुपर्नेहुन्छ । उक्त फाराम क्यानडा सरकारको वेभसाईट http://www.cic.gc.ca मा भर्नुपर्नेहुन्छ ।
यसरी अनलाईन आवेदन फाराम भर्दा आफ्नो भाषिक ज्ञान, योग्यताको विवरण, कामको अनुभव, पारिवारिक विवरण सबै भर्नुपर्नेहुन्छ ।
यसरी अनलाईन भरेको विवरण क्यानडा सरकारी अधिकारीले परिक्षण गरी Express Entry Pool मा राखिने छ । उक्त Express Entry Pool मा प्रकाशित विवरणलाई क्यानडाका कम्पनीहरुले हेर्न सक्नेछन् ।
त्यसैगरी आफ्नो व्यक्तिगत विवरणलाई क्यानडाको Job Bank (http://www.jobbank.gc.ca) लगाएत अन्य जव वेभ साइटमा समेत दर्ता गर्नुपर्ने हुन्छ ।
Second Step:
उक्त व्यक्तिगत विवरणको आधारमा क्यानडाका कम्पनीहरुले तपाईंलाई आफ्नो कम्पनीमा रोजगारीका लागि Job Offer दिने छन् । जुन Job offer लाई क्यानडा सरकारको Human Resource and Skilled Development Canada (HRSDC) ले मान्यता प्राप्त गर्नुपर्ने हुन्छ । यसरी जव अफर प्राप्त गरेपश्चात Comprehensive Ranking System मा ६०० अंक पाइनेछ ।
Third Step:
व्यक्तिगत विवरण एवं Job Offer लगाएतको विवरणको आधारमा Express Entry Pool मा Comprehensive Ranking System मा Maximum Mark दिइनेछ ।
उक्त Express Entry Pool मा बढी अंक प्राप्त गर्ने व्यक्तिलाई क्यानडा सरकारले Permanent Residence भिसा आवेदन गर्नका लागि Invitation to Apply (IAT) प्रदान गर्नेछ । उदाहरणका लागि अधिकतम अंक प्राप्त गर्ने १०,००० व्यक्तिहरुलाई क्यानडा सरकारले एकैचोटी Invitation to Apply प्रदान गर्नेछ । यदी ९०० अंक प्राप्त गर्ने व्यक्ति पहिलो नम्बरमा परेमा त्यहि व्यक्तिलाई Invitation to Apply प्रदान गरिनेछ ।
Fourth Step:
यसरी Invitation to Apply प्राप्त गरेपश्चात क्यानडाको Permanent Residence भिसा आवेदन गर्न सकिनेछ । उक्त आवेदनलाई Canadian Visa Officer ले परिक्षण गरी सबै विवरणहरु verify गरेपश्चात क्यानडाको स्थायी भिसा (Permanent Residence Visa) प्रदान गरिनेछ । उक्त परिक्षणमा मेडिकल एवं प्रहरी रिपोर्टसमेत हेरिनेछ ।
“प्रमूख कुरा के हो भने Express Entry मा सबै प्रकारका occupation हरुले आवेदन गर्न पाउने छन् । क्यानडामा हरेक व्यबशायमा कामदारहरु माग गरिएको भेटिन्छन् भने Job Bank को रेकर्डबमोजिम ९०,००० भन्दा बढी कामदारहरु माग भएको देखिन्छ । उदाहरणका लागि jobbank.gc.ca अनुसार २,३८६ जना Engineers को Job का लागि माग भएको देखिन्छ,” क्यानेडिएन इम्मिग्रेशन कन्सल्टेन्ट मिलन कार्कीले बताए ।
केही समय अगाडी काठमाण्डौमा आयोजित क्यानडा माइग्रेसन सम्बन्धि सेमिनारलाई सम्बोधन गर्दै क्यानेडिएन इम्ग्रिेशन कन्सल्टेन्ट मिलन कार्की
केही समय अगाडी काठमाण्डौमा आयोजित क्यानडा माइग्रेसन सम्बन्धि सेमिनारलाई सम्बोधन गर्दै क्यानेडिएन इम्ग्रिशन कन्सल्टेन्ट मिलन कार्की
आवेदकहरुले Job Offer पाउने chances का बारेमा कार्कीले बताए, “जवसम्म आवेदन गरिन्न, तब सम्म अवसर पनि आउँदैन । Express Entry Pool मा आफ्नो विवरण पेश गरेपश्चात एक बर्षसम्म सो विवरण त्यहाँ रहन्छ जसलाई हजारौं क्यानडिएन कम्पनीहरुले examine गर्न सक्नेछन् । जसको मत्लव छनौट हुने chances पनि त्यति नै रहन्छ ।”
Everest Immigration and Legal Services मार्फत बिगत दश बर्षमा हजारौं नेपालीहरुलाई क्यानडाको स्थायी भिसा दिलाउन सफल श्री कार्कीका अनुसार आगामी २०१५ मा Express Entry मार्फत कम्तीमा ५०० नेपालीलाई क्यानडाको स्थायी भिसा दिलाउने लक्ष्य लिएको छ ।
Express मा जतिसुकै पनि आवेदकहरु रहन सकेपनि क्यानडा सरकारले हरेक बर्ष २५०,००० भन्दा बढी बिदेशीहरुलाई विभिन्न विधामा क्यानडाको स्थायी भिसा दिने गर्दछ । Express Entry बाट आवेदन गर्ने व्यक्तिहरुको आवेदन ६ महिना भित्रमा complete गरी स्थायी भिसा दिइने छ ।
क्यानडाको विभिन्न शहरमा १५,००० भन्दा बढी नेपालीहरु स्थायीरुपमा बसोवास गरेको आँकडा छ ।
Disclaimer: Please note, this is an online news portal, All of these images/videos found here from 3rd party video/image hosting sites such as YouTube.Com, Vimeo.Com, DailyMotion.Com, Blip.Tv, We do not host any videos and some photos. Please contact to appropriate video/image hosting site for any content removal.
Sunday, 1 March 2015
ब्लु फिल्मको भकारी
28 Feb 2015 १६ फागुन, २०७१ शुक्रवार DISQUS_COMMENTS
1 2 3 4 5 (36 votes)
ब्लु फिल्मको भकारी
यौनका मामिलामा नेपाली समाजलाई खुल्ला र उदार भन्न नसकिए पनि बन्द र अनुदार भन्न सकिने अवस्था अब रहेन। प्रविधिको उपलब्धता र सर्वसुलभताले यौनजन्य आनन्दका थुप्रै विकल्प उपस्थित छन्। तीमध्ये एक हो- ब्लू फिल्म। मोबाइल तथा कम्प्युटर मर्मत केन्द्रका प्राविधिकहरूका कुरा पत्याउने हो भने १० जनामा नौ जनाको ल्यापटप वा मोबाइलमा नीलो फिल्म हुने गर्छ। यस्ता फिल्म हेर्नु हानिकारक हुँदैन तर यस्ता फिल्म हेर्ने लत लाग्यो भनेचाहिँ समस्या उत्पन्न हुन सक्छ। अम्मर जिसी र जीवन पुडासैनीको खोजीनितीले भन्छ- तन्नेरीदेखि बूढापाकासम्मले आफ्ना ल्यापटप र मोबाइललाई नीलो फिल्मको भकारी बनाएका छन्।
काठमाडौँको पुतलीसडकमा रहेको कम्प्युटर तथा मोबाइल मर्मत केन्द्रमा नयाँ बानेश्वरका एकजना ५५ वर्षीय पुरुष बेला–बेलामा आउने गर्छन्। खानदानी परिवारका उनले घरको एउटा कोठालाई थिएटरका रूपमा प्रयोग गरेका छन्। कोठामा स्तरीय साउन्ड सिस्टम जडान गरिएको छ। भित्तामा ४८ इन्चको एलईडी टेलिभिजन टाँसिएको छ। आवाज बाहिर नजानेगरी कोठालाई साउन्डप्रुफ बनाइएको छ। उनको कोठाको सेटअप देख्दा जो कोही पनि लोभिन्छन्। ती पुरुष कम्प्युटर, मोबाइल, टीभी वा साउन्ड सिस्टममा केही समस्या आउँदा मर्मत केन्द्रबाट प्राविधिक घरमै लगेर बिग्रिएको सामान बनाउन लगाउँछन्। मर्मत केन्द्रका प्राविधिकको सहयोगीका रूपमा हामी उनको घर गएका थियौँ। उनको कोठामा जडान गरिएको साउन्ड सिस्टम मर्मत गरेपछि ती पुरुषले आफ्नो रुचिबारे बताएका थिए।
'आज नयाँ भाइहरू आउनु भएछ, साउन्ड चेकसँगै मुड फ्रेस गरेर जानुस्,' यसो भन्दै उनले टीभीमा नीलो फिल्म लगाए। 'रमाइलो तन्नेरीहरूले मात्र गर्ने होइन, हामीले पनि गर्नुपर्छ,' उनी भन्दै थिए, 'मलाई राम्रो साउन्ड सिस्टम र ठूलो स्त्रि्कनमा पोर्न मुभी हेर्न खूब मन पर्छ।' उनले आफ्नो पारिवारिक अवस्थाबारे धेरै बताएनन्। तर, हामी कोठाबाट बाहिरिँदै गर्दा उनले भने, 'श्रीमतीले छोडेर गइहाली। त्यही भएर दिन कटाउने नयाँ उपाय अपनाएको छु।'
०००
न्युरोडमा रहेको कम्युटर मर्मत केन्द्रमा हामी अवलोकन गरेर बसिरहेका थियौँ। एकजना अधबैँसे आफ्नो ल्यापटप मर्मतका लागि आएका थिए। उनलाई ल्यापटप बिग्रेको भन्दा पनि त्यसमा भण्डारण गरिएको सामग्रीको बढी चिन्ता थियो। 'भाइ, यो अन भएपछि सबैभन्दा पहिला त्यो मुभीको फाइलचाहिँ यो हार्डडिस्कमा कपी गरिदिनुस् है,' पोर्टेबल हार्डडिस्क थमाउँदै उनले भने। ल्यापटप मर्मतका लागि छोडेर उनी बाहिरिएपछि मर्मतकेन्द्रका प्राविधिकले त्यही ल्यापटप खोले। ल्यापटपमा आएको समस्या सामान्य भएकाले उनको ल्यापटप अन भयो। ल्यापटपधनीले भनेजस्तै सबैभन्दा पहिला उनले भनेकै फाइल हार्डडिस्क कपी गर्न फाइल खोल्दा करिब ५० जीबीका संसारका टप पोर्नस्टारका पोर्न फिल्म संकलन गरेको भेटियो। प्राविधिकले उनले भनेजस्तै हार्डडिस्कमा ती फिल्म कपी गरिदिए।
०००
बलाज बस्ने धादिङका २८ वर्षीय रमेश पाठकको झोलामा कहिले नछुट्ने भनेको ३ सय २० जीबीको कम्प्युटरको पोर्टेबल हार्डडिस्क हो। उनले दिनरात झोलामा बोकेर हिँड्ने यो हार्डडिस्क पनि पोर्न मुभीले भरिएको छ। उनी साथीहरू, जसले पोर्न मुभीको कुरा गर्छन्, झोलाबाट हार्डडिस्क निकालेर 'लेटेस्ट मसँग छ' भन्दै साथीहरूका लागि कपी गरिदिन तम्सिहाल्छन्। 'हार्डडिस्कमा पोर्न मुभी संकलन गर्ने सोख जस्तै भइसक्यो,' उनी भन्छन्, 'नयाँ पोर्न मुभी संकलन गर्छु र साथीहरूले माग्दा उपलब्ध गराउँछु। दिनमा दुईतीनवटा पोर्न मुभी हेरेन भने मलाई छटपटी हुन्छ।' यो हार्डडिस्क घरका अन्य सदस्यसँग जोगाउन भने उनलाई मुश्किल पर्ने गरेको छ। 'दाइहरूले कहिलेकाहीँ सोध्नुहुन्छ के छ यसमा? त्यतिबेला मुटुले ठाउँ छोड्छ। अहिलेसम्म अफिसका डकुमेन्ट भनेर ढाँटिरहेको छु,' उनी भन्छन्।
०००
मर्मतका लागि आउने गरेका डेस्कटप तथा ल्यापटपमध्ये सबैजसोमा धेरै वा थोरै ब्लू फिल्मको संग्रह हुने गरेको कम्प्युटर तथा मोबाइल मर्मत गर्ने प्राविधिकहरू बताउँछन्। शुक्रवारले नमुना सर्वेक्षणका लागि काठमाडौँ उपत्यकाको १० वटा कम्प्युटर मर्मत केन्द्रमा एक दिनमा मर्मतका लागि आएका ५० वटा कम्प्युटरलाई आधार मानेर अध्ययन गरेको थियो। मर्मत केन्द्रका प्राविधिकहरूको सहयोगमा गरिएको अध्ययनमा ५० मध्ये ४८ वटा कम्प्युटरमा पोर्न मुभी स्टोर गरेको पाइएको थियो।
पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका मनोचिकित्सक डा. रवि शाक्य कसैले आफ्नो कम्प्युटर तथा मोबाइलमा पोर्न मुभी स्टोर गरेर राख्नु तथा बेलाबेलमा हेर्नुलाई सामान्य रूपमा लिनुपर्ने बताउँछन्। 'तर, यसो भनेर किशोरकिशोरीले पोर्न मुभी अचाक्ली हेर्ने गरेका छन् भने त्यसबाट नकारात्मक असर उत्पन्न हुन सक्छन्,' उनी भन्छन्, 'यसप्रति अभिभावकहरू सजग हुनुपर्छ।'
डा. शाक्य थप्छन्, 'यो युग पोर्न मुभीको पनि हो। प्रविधिका कारण यो अति नै सर्वसुलभ भएकाले यसलाई बन्देज वा नियन्त्रण गर्न सम्भव हँुदैन। कसैले यौन सन्तुष्टि तथा रमाइलोका लागि पोर्न मुभी हेर्ने गरेको छ भने त्यो ठीकै होला तर दैनिक कामकाजमा खलल पुग्नेगरी पोर्न मुभी हेर्ने गरेको छ भने त्यसलाई चाहिँ पोर्न एडिक्टका रूपमा लिनुपर्ने हुन्छ। अत्यधिक पोर्न मुभी हेर्नाले मानिस सेक्सको कुलत तथा सेक्स विचलनको शिकार हुन सक्छ।'
कसले बढी हेर्छन्?
इन्टरनेट सर्वसुलभ हुँदै गएपछि पोर्न मुभीका दर्शक पनि बढ्दै गएका छन्। इन्टरनेट सुविधा भएको ठाउँमा सजिलै डाउनलोड गर्न सकिने यस्ता फिल्म नहेर्ने व्यक्ति पाउन मुश्किल पर्छ। नाम नबताउने शर्तमा एक प्राविधिक भन्छन्, 'मोबाइलमा गीत भर्न आएकाहरू पनि अन्तिममा 'त्यो छैन' भन्दै ब्लू फिल्म राखिदिन आग्रह गर्छन्।'
पोखरामा कम्प्युटर मर्मत केन्द्र सञ्चालन गरिरहेका मनोज थापाका अनुसार मोबाइल बनाउने भन्दै आउने गरेका किशोरकिशोरीदेखि प्रौढसम्मले 'नयाँ चिज' भन्दै ब्लू फिल्म मोबाइल तथा ल्यापटपमा राखिदिन आग्रह गर्छन्। थापाले केही चार्ज लिएर ग्राहकले रोजेका पोर्न मुभी मोबाइलको मेमोरी कार्ड तथा ल्यापटपको हार्डडिस्कमा भरिदिने गरेका छन्। '१०/१२ वर्ष पहिले जस्तो ब्लू फिल्मका चक्का भाडामा लैजाने प्रचलन प्रविधिका कारण विस्थापित भइसकेको छ,' थापा भन्छन्, 'अहिले शहरका युवायुवतीसँग ल्यापटप र मोबाइल सर्वसुलभ भएकाले धेरैले घरमै यस्ता फिल्म डाउनलोड गरेर हेर्ने गरेका छन्।'
भारतीय मनोविज्ञ राज सिद्धार्थनद्वारा अस्ट्रेलियामा गरिएको एक अध्ययनले ११ देखि १३ वर्षको उमेरदेखि किशोरकिशोरीले पोर्न सामग्री हेर्न सुरु गर्ने निष्कर्ष निकालेको थियो। नेपालमा यस्तो अध्ययन नभएकाले कसले बढी यस्ता फिल्म हेर्छन्? किटान गर्न मुश्किल छ। तर, किशोरकिशोरी र ४५ वर्ष माथिका व्यक्तिहरू बढी ब्लू फिल्मको लतमा पर्ने गरेका मनोचिकित्सक डा. शाक्य बताउँछन्। 'ब्लू फिल्म धेरै हेर्नुपर्ने, यस्ता फिल्म नहेरी यौन उत्तेजना नआउने, ब्लू फिल्म हेर्दा एक्साइटमेन्ट हुने तर आफ्नो पार्टनरसँग यौन सम्पर्क गर्न मन नलाग्ने जस्ता समस्या भएका धेरै जना मकहाँ उपचारका लागि आउँछन्,' डा. शाक्य भन्छन्।
पोखराका सुमित गुरुङसँग २७ जीबी ब्लू फिल्मको संकलन छ। उनले बेलाबेलामा विभिन्न माध्यमबाट चुहिने नेपालीहरूको अश्लील भिडियो क्लिपको संकलन गरेको बताए। 'म ब्लू फिल्मभन्दा नेपालीकै अश्लिल भिडियो संकलन गर्छु,' गुरुङ भन्छन्।
खुल्लमखुल्ला 'ब्लू फिल्म' बिक्री
फुटपाथका सीडी बिक्रेताहरूले 'जापानिज, चाइनिज फिल्म' भन्दै ब्लू फिल्मका सीडी खुल्लमखुल्ला बेच्ने गरेका छन्। सुन्धारा, रत्नपार्क, पुरानो बसपार्क, नयाँ बसपार्कलगायत सडकतिरका फुटपाथमा ग्राहकले छानी–छानी त्यस्ता सीडी किन्न पाउँछन्।
रत्नपार्कका एक सीडी बिक्रेता ग्राहकलाई 'कन्भिन्स्ड' गर्दै थिए, 'फुल एचडी क्वालिटीको नीलो चक्का हो। सबले रुचाइरा'छन्।' उनका अनुसार छानेर किन्न पाइन्छ ब्लू फिल्म। झोलाबाट सीडीको पोको झिक्दै उनले भने, 'वान एक्स, टू एक्स, थ्री एक्स कुन चाहिन्छ? स्लो मोसनको चाहियो कि फास्ट? इन्डियन, इंग्लिस, जापानिज, चाइनिज सबै छन्। स्टोरीवाला पनि छन्। त्यही मात्र भएका पनि छन्।'
काठमाडौँमा केही समयपहिले प्रहरीले सीडी पसलहरूमा छापा मारेर अश्लील फिल्मको बेचबिखन नियन्त्रणको प्रयास गर्योड। सीडी बजारमा सामान्य हल्लीखल्ली पनि मच्चिएकै हो। केही बिक्रेतामा त्यो डर अहिले पनि कायमै रहेको पाइयो। तर, उनीहरू लुकाएर यसको बिक्री गरिरहेका छन्।
मोबाइलले घटायो सीडी बिक्री
दश वर्षदेखि पुरानो बसपार्क छेउमा सीडी बेच्दै आएका पन्नालाल भारले सबैभन्दा राम्रो कमाइ हुने सीडी नै त्यही ब्लू फिल्म भएको बताए। 'अचेल मोबाइलमै हेर्न पाइने भएपछि सीडी बिक्री स्वाट्टै घट्यो,' उनको दुखेसो छ, 'राम्रो कमाइ हुने सीडी नबिकेपछि के गर्नु?' उनको अनुभवमा ब्लू फिल्मका ग्राहक सबै उमेरका हुन्छन्। 'ठ्याक्कै यही उमेरका भन्ने हुँदैन नि। स्कुल पढ्ने केटाकेटी, कलेजका तरुनातन्नेरी, पाका उमेरका महिला, पुरुष सबैले किन्छन्,' उनले भने।
पर्दैन प्रहरी प्राथमिकतामा
ब्लू फिल्मको बिक्री नियन्त्रणलाई प्रहरीले प्राथमिकता नदिएको पाइयो। महानगरीय प्रहरी परिसर, हनुमानढोकाका प्रवक्ता डीएसपी दिनेश आचार्य भन्छन्, 'प्राथमिकतामा नपरेको मात्र हो। जानकारी भएसम्म समाउँछौँ।' उनी यस्ता केसलाई सार्वजनिक जीवनमा खलल पुर्या्एको भनेर सार्वजनिक अपराधअन्तर्गत मुद्दा चलाउन सकिने बताउँछन्। 'यसमा भन्दा धेरै समस्या साइबर क्राइममा छ। अहिले हाम्रो ध्यान त्यतातिर छ,' उनी भन्छन्।
रोजाइमा को-को?
नेपालीहरूले विश्वका चर्चित पोर्नस्टार सन्नी लियोनी, निकोल एनिस्टन, सासा ग्रे, जेन्ना जेमिसन, प्रिया राई, आशा अकिरा, एलेक्सिस टेक्सास, लिसा एन, अलेट्टा ओसियन, टोरी ब्ल्याक, फराह अब्राहम लगायतका फिल्म संकलन गर्ने गरिएको पाइएको छ। समलिंगी यौनसम्बन्ध, जनावर र मानिसबीच भएको सम्भोग, कम उमेरकासँग भएको सम्भोग, भर्जिनिटी तोडिएको, वाइल्ड, मसाज, डबल एक्स, इन्डियन, जापानिज, चाइनिज, फिलिपिनो आदि संकलन गरेर राख्नेहरू पनि धेरै छन्। साथै, नेपाली युवायुवतीको मोबाइल 'क्लिप्स' र कुनै सेलिब्रिटीको अनुहार मिल्ने गरी बनाएका भिडियो पनि धेरै खोजिनेमा पर्छन्।
'हेर्नु होइन, लत समस्या'
डा. गोपीलाल न्यौपाने, मनोविद्
यौन चाहना जन्मसिद्ध मानवीय प्रवृत्ति हो। यो चाहना पूरा गर्ने हरेकका आ–आफ्नै उपाय हुन्छन्। अहिलेको आधुनिक जमानाले चाहना पूरा गर्ने धेरै विकल्प दिएको छ। परम्परादेखि नै हामी नेपालीको बानी के छ भने मनले चाहने तर लुकाउन खोज्ने। सेक्सका कुरामा बाहिर लजाउने, भित्र भने तरंगित हुने। सेक्स चाहनालाई लुकाउनेहरूले झन् धेरै 'साइलेन्स भल्गारिजम'को अभ्यास गरिरहेका हुन्छन्।
उहिले मनोरञ्जनका अरू साधन हुन्थेनन्। सेक्सको विकल्प थिएन। त्यही भएर जन्मदर बढी थियो। वर्षैपिच्छे बच्चा जन्मिन्थे। अहिले विकल्प धेरै छन्। यौन सन्तुष्टिका अन्य मार्ग भेटेका छन् मानिसहरूले। चिन्ताका विषय के हो भने यसले जोखिम पनि बढाइरहेको छ। यौन गतिविधिलाई व्यवस्थित गर्न नसक्नुको परिणाम हो यो। सेक्स एजुकेसनको अभावले यसो हुँदैछ। मान्छेले नयाँ अनुभव गर्ने चाहनु स्वाभाविक हो। तर, शहरमा प्रहरी, होटल व्यवसायी, ग्राहकको लुकामारी चल्नु दुःखद हो। यसलाई समाजले पचाउने गरी व्यवस्थित गर्नुपर्छ। सेक्सका अन्य आयाममा पनि यसैगरी व्यवस्थित गरेर अरूलाई हानि नहुने गरी आनन्द लिनुपर्छ।
यौन आनन्द लिन सेक्स नै गर्नुपर्छ भन्ने हुँदैन। अन्य विकल्प पनि अपनाउन सकिन्छ। अश्लील भनिने फिल्म हेर्ने, साइट हेर्ने, कृत्रिम सेक्स सामग्रीको प्रयोग गर्ने। यस्ता कुरा सामान्य हुन्। यसले मानिसलाई आनन्द मात्र दिनुपर्छ, विचलित गराउनु हुँदैन। यस्ता कुरामा उमेरले पनि प्रभाव पार्छ। फेरि उमेर भन्दैमा युवालाई मात्र चाहिन्छ भन्ने होइन। कुनै पाको उमेरको व्यक्तिले नीलो फिल्म हेर्दा अचम्म मानेर कुरा काट्नु गलत हो। बूढापाकालाई पनि त्यस्तो आनन्द चाहिन्छ। प्लेजरका कुरा समयअनुसार फरक पर्छ। आज एक चिजले आनन्द दिन्छ भने भोलि त्यसले आनन्द नदिन सक्छ। अरू फरक चिज छनोट गर्छ उसले। तर, यहाँ किशोरकिशोरीमा यसको लत बन्दा समस्या उत्पन्न हुँदैछ।
मोबाइलमा 'महाभारत'
गोपाल दाहाल
धरानको छाताचोकमा सअज मोबाइल सेन्टर सञ्चालन गर्ने सचिन पोख्रेलको पसलमा मान्छेहरू 'रामायण छ?' भन्दै आउँछन्। कोहीचाहिँ 'महाभारत छ?' भनेर सोध्छन्। 'ब्लु फिल्मलाई ग्राहकले महाभारत र रामायण भन्ने गरेका छन्,' पोख्रेल भन्छन्।
उनको पसलमा यस्ता 'रामायण र महारभारत' खोज्न हप्तामा ४० जनाजति पुरुष र पाँच जनाजति महिला आउँछन्। उनको अनुभवमा यसरी 'रामायण/महाभारत' खोज्नेहरूमा युवाभन्दा ४० देखि ५० वर्षका व्यक्ति हुन्छन्। 'धेरैले मोबाइलको मेमोरी कार्ड निकालेर आफैँसँग राख्छन्, मोबाइलमै छाड्नेहरूका अधिकांशमा ब्लू फिल्म भेटिन्छन्,' उनी भन्छन्, 'केटीहरूचाहिँ सेक्सी फिल्म छैन भन्दै आउँछन्। धेरैले नेपाली र नेचुरल टाइपका ब्लू फिल्म खोज्छन्।'
हाउस अफ भिडियो नामक पसल सञ्चालन गर्ने सुरेन्द्र दाहालको अनुभव पनि सचिनको जस्तै छ। मोबाइल मर्मत तथा सीडी बिक्री गर्ने उनको पसलमा 'अर्को खालको फिल्म छ?' भनेर दैनिक चारपाँच जना आउँछन्। 'केटाहरू डाइरेक्ट पसलतिर ब्लू फिल्म खोज्दै हिँड्छन्,' उनी भन्छन्, 'केटीहरूलाई चाहिँ उनीहरूकै ब्वाइफ्रेन्डले मोबाइलमा हालिदिन्छन्। त्यसपछि अरू केटीले पनि त्यही फिल्म सेयर गर्छन्।'
धरानका अधिकांश मोबाइल तथा ल्यापटप मर्मत गर्नेहरू र सीडी पसल सञ्चालन गर्नेहरूको अनुभव सचिन र सुरेन्द्रको जस्तै छ। उनीहरूका अनुसार पहिला सीडीमा ब्लू फिल्म खोज्नेहरू बढी आउँथे तर अचेल हातहातमा मोबाइल भएपछि सीडीमा खोज्नेहरू कम भएका छन्। मोबाइलमा डाउनलोड गर्नेहरू बढिरहेका छन्। उनीहरूकै अनुभवमा धेरै युवा आफैँ इन्टरनेटबाट ब्लू फिल्म डाउनलोड गरेर राख्छन्। 'केटीहरूले पनि त्यसै गर्छन् तर नेटबाट डाउनलोड गर्न नजान्ने केटीहरू र ४० कटेका बूढाहरू पसल–पसल ब्लू फिल्म खोज्दै हिँड्छन्,' सुरेन्द्र भन्छन्।
केही वर्षअघि धरानको एक कम्प्युटर मर्मत केन्द्रमा ग्राहकले बनाउन ल्याएको कम्प्युटरमा घरायसी रूपमा खिचिएको सेक्स भिडियो भेटिएको चर्चा चलेको थियो। नेपाली ब्लू फिल्म भनेर बजारमा सार्वजनिक भएपछि कम्प्युटर वा ल्यापटपमा सेक्स भिडियो राख्नेहरू सतर्क भएको ल्यापटप मर्मत गर्नेहरू बताउँछन्।
पहिला सीडी, कम्प्युटर वा ल्यापटपमा धेरै हेरिने ब्लू फिल्म पछिल्लो समय मोबाइलमै हेर्ने चलन बढेको पाइन्छ। 'मोबाइल व्यक्तिगत हुने, बोकेर हिँड्न सजिलो हुने, पासवर्ड राखेर अरूले हेर्न नमिल्ने बनाउन सकिने र जहाँ पनि सजिलै हेर्न सकिने भएकाले मोबाइलमा राख्नेहरू धेरै भएका हुन्,' सुरेन्द्र भन्छन्, 'बजारमा हिँड्ने १० जना युवाको मोबाइल चेक गर्ने हो भने नौ जनाको मोबाइलमा ब्लू फिल्म हुन्छ।'
Friday, 20 February 2015
माझ किरात र पल्लो किरात ईतिहासबाट पाठ सिकौ
=============================
किरात राज्य पतनको मूलकारणचाँहि के रहेछ त्यसतर्फविचार गरौं । घर सबैभन्दा कमजोर त्यहींबेला हुन्छ जुनबेला घरका सदस्य स्वयम घरको विरुद्धमा षड्यन्त्र गर्दछन् र शत्रुको साथ दिन्छन् । यहाँ दुरुस्त त्यस्तै भएको छ । त्यो बेला विजयपुर र चौदन्डी किरात राज्यमा किरात चौतरियाको सहयोग लिएर सेन राजाहरु राज्य गर्दथे । किरात राज्यमा राजाहरु नाममात्रका थिए । संपूर्ण शासनभार किरात चौतरियाको हातमा हुन्थ्यो । राजा विजय नारायणको पालादेखि सुरु भएको परम्परा मुताविक किरातीहरु पुस्तैनी रुपमा चौतरियाको शक्तिशाली पदको हकदार हुन्थे । यसरी किरात चौतरियाको प्रत्यक्ष शासन त्यहाँका क्षेत्री बाहुनलाई मनपरिरहेको थिएन ।
प्रथम त यिनीहरु कट्टर हिन्दू भएको हुनाले गोभक्षकहरुबाट शासित हुँदा कदापी खुशी थिएनन् ।
दोस्रो हिन्दू धर्म अनुसार बिष्णु अवतार केवल क्षेत्रीय राजपुत मात्र हुन सक्थे ।
तेस्रो जातीय विभेदकारी भावना यिनीहरुमा जस्तो अरु कुनै जातमा नहुने कुरा आजैका क्षेत्री बाहुनलाई हेरेर पनि थाहा पाउन सकिन्छ । यता मानवीय दृष्टिकोणको समानभाव राखेर किरात चैतरियाले किरात राज्यमा क्षेत्री बाहुनहरुलाई दिवानसम्मको पद दिलाए । दरवारमा राजगुरु बनाए, सेनामा प्रवेश हुने समान अवशर प्रदान गरे ।
यिनीहरुलाई हिन्दू धर्मावलम्वि क्षेत्री बाहुन भनेर कहिले अर्को दृष्टिकोणले हेरेनन् । उता यिनीहरु भने किरात राज्यमा कसरी हिन्दू राज कायम गर्न सकिन्छ भनी दिन रात चिन्तन गर्न लागे । त्यहीं बेला पृथ्वी नारायण शाहको अविजित युद्ध यात्रा अगाडि बढिरेको थियो । यो कुरा थाहा पाएपछि माझकिरात (हाल खोटाङ) रावाहाङ राज्यका राजगुरु हरिनन्द उपाध्याय पोखरेल र चौदण्डी(हाल उदयपुर ) राज्यका राजगुरु स्वरुप सिंह कार्की किरात राज्यको माटो उपहार लिएर नुवाकोट पुगे । युद्धमा तरवारभन्दा धोखा शक्तिशाली हुन्छ भन्ने मान्यता राख्ने राजा पृथ्वी नारायणले यो अवशरको राम्रो लाभ उठाए । जुन देशका जनता स्वयम् शत्रु छन् त्यो देश जित्न सबभन्दा शक्तिशाली हतियार त्यही देशका जनता हुन्छन् भन्ने कुरा पृथ्वी नारायणलाई कसले सिकाउनु पथ्र्यो र ! अतः तत्काल स्वरुप सिंह कार्कीलाई पृथ्वी नारायणले सेनापतीमा नियुक्ती गरे । हरिनन्दलाई अनेकौं बिर्ता जमिन र चौधरी पद (राजस्व संकलक) को दिलाशा दिए र कसैगरी किरात प्रदेशका क्षेत्री बाहुनलाई किरात राज्यका विरुद्धमा भड्काउन आदेश दिए । तर पृथ्वी नारायण शाह धोकाको नियती राम्रोसँग बुझ्दथे तर्सथ उनी हरिनन्द पोखरेलको भरमा मात्र परेनन्, गोप्यरुपमा किरात राज्यको हाल बुझ्न विश्वेश्वर जैसी अर्याल नामको ब्राम्हणलाई किरात प्रदेश पठाए । भनिन्छ यी ब्राम्हण्ले त्यहाँ र्दुइ वर्षबिताएका थिए । यी र्दुइ ब्राम्हणहरुको सहयोगबाट पृथ्वी नारायणले किरात राज्यको सारा हाल जान्ने मौका पाए । सँपूर्ण गोप्य सुचनाहरु, सामरिक महत्वका विषयहरु, हात हतियार, सेना, जनभावना आदि जस्ता सूचनाहरु पृथ्वी नारायणले प्राप्त गरे । पछि, खार्पा निवासी हरिनन्दको राजद्रोह चौतरिया अगम सिंह राईले थाहा पाएर यिनलाई मृत्यु दन्डको आदेश दिए तर समय ढिला भइसकेको थियो । हरिनन्द भागेर भारत पुणिर्या प्रवेश गर्यो । त्यहींबाट आफ्नो राज्य विरुद्ध षड्यन्त्र गरिरह्यो । यिनी अत्यन्तै धनाढ्य ब्राम्हण थिए । यिनले पृथ्वी नारायणलाई ठूलो आर्थिक सहयोग समेत गरेको कुरा अभिमानसिंह बस्नेतले यिनलाई लेखेको चिठिबाट बुझ्न सकिन्छ ।
र्दुइ पटक गरेर ११०५१ पटना रुपैयाँ आर्थिक सहयोग गरेको देखिन्छ । गोर्खालीहरुलाई माझकिरातमा प्रवेश गर्न दुधकोसी नदीको कारणले अत्यन्तै समस्या परिरहेको थियो । कारण, नदी तर्ने प्रयास भइरहेको बेला किराती आक्रमणको भयले आक्रान्त थिए गोर्खालीहरु । यो प्राकृतिक सुरक्षा कवच पनि हरिनन्दकै साख्खै दाइ त्रिलोचन उपाध्याय पोखरेलको षड्यन्त्रबाट गोर्खालीहरुले सजिलै तोड्न सके । हरिनन्द र त्रिलोचनकै प्रयासबाट सन १७७२ अगस्ट २५ तारिखको मध्य रातमा अत्यन्तै गोप्य तवरले सरदार रामकृष्ण कुँवर र अमरसिंह थापाको नेतृत्वमा गएको गोर्खाली सेनाले प्रथम पटक स्वतन्त्र किरात राज्यको छातीमा पाइला टेके ।
त्यो रात किरातबासी बाहुन क्षेत्रीहरुले गोर्खाली सेनाको भव्य स्वागत गरे । आफ्नै देशप्रति षड्यन्त्र जस्तो भयानक खेल रचेर त्यहाँका क्षेत्री बाहुनले देश र देशप्रेमको मानवीय भावनाप्रति निर्ममतापुर्वक बलात्कार गरेको त्यो कालो रात हरेक किरातीले मात्र होइन, हरेक देशभक्त नागरिकले युगौंयुगसम्म याद गर्नेछन् । त्यसपछि किरात राज्यमा गोर्खालीहरुको बर्बर आक्रमण सुरु भयो, जसको जवाफ किरातीहरुले बहादुरीका साथ गरेको कुरा कसरी खुल्न आउँछ भने पृथ्वी नारायण शाहले पटक-पटक कैयौं हातहतियार गोली गठ्ठा, रासनपानी आदि युद्धक्षेत्रमा पठाउनु परेको थियो । धेरै ठाउँमा किरातीहरुले युद्ध हारे पनि स्वभिमानी किराती राजाहरुले हार स्वीकार गरेनन् । प्रतिरोध गरिरहे । चैनपुरमा लिम्वू सेनासँग घमासान युद्ध भयो । त्यहाँको युद्धमा गोर्खालीहरुले ठूलो धोका दिए । काङ्गसोरे किराती सेनाको लिम्वू सरदार र रघु राना गोर्खाली सेनाको सरदारबीच द्वन्द्व युद्ध हुने भयो, त्यो युद्धमा जसले जित्छ त्यो दिनको युद्धमा उसैको जित हुने र्सत थियो ।
र्सत बमोजिम युद्ध भयो । युद्धमा रघु राना मारियो । रघु राना मारिने बित्तिकै र्सत उल‹न गरेर गोर्खाली सेनाले लुकाइराखेको हात हतियार निकालेर तत्काल किरात सेना उपर आक्रमण गरे । काङ्गगसोरे तुरुन्त मारियो । बदलामा किरात सेनाले पनि प्रत्याक्रमण गरे । इमानसिंह चेमजोङले उतारेको एक लिम्वू पान्डुलिपिको टिपोटबमोजिम त्यो युद्धमा सबै गोर्खाली सेनाहरु मारिएका थिए । किरातीहरुले हार स्वीकार नगरेको देखेर पृथ्वी नारायण शाहले कुटनीतिको प्रयोग गरे, त्यस अनुरुप किरात क्षेत्रमा किपट भूमि व्यवस्थाको सुरुवात भयो । किरातीहरु पृथ्वी नारायणलाई राजा मान्न वाध्य भए । कालान्तरमा किपट भूमि व्यबस्था उन्मुलन भयो, किरातहरु भुमिहीन भए । यसरी पृथ्वी नारायण शाहको अदभुत महत्वकाँक्षा, किरातहरुको कमजोर सैनिक संगठन तथा आपसमा असहयोग एवं किरातबासी क्षेत्री बाहुनहरुको कालो कर्तूतहरुको एकमुष्ट कारणबाट स्वाधीन किरात राज्य विशाल गोर्खा राज्यमा लुप्त भयो । — with Jeki Chapcha and10 others.
दशै तपाईको चाड हो वा होईन बुझेर मात्र मनाउनु होला !
दशै तपाईको चाड हो वा होईन बुझेर मात्र मनाउनु होला !
(1) दशै भारतबाट आयत गरेको चाड हो । नेपालको भूभागसंग र नेपालका आदिवासी जनजातिसंग दशैको कथाको सम्बन्ध भएको ईतिहांस काहि कतै कसैले पढनु भएको छ ?
(2) गोरखा राज्य विस्तार भए पछि अतिहिन्दुवादी निरंकुश गोरखाका शाह राजाले आदिवासी जनजातिलाई पहाडे बाहुनको शासन, हिन्दुधर्म–संस्कृति र खस भाषालाई स्वीकार्न बाध्य परेको ईतिहांस १२ बजेको घाम जतिकै छर्लङ छ ।
(3) राई : दशैको टिका थाप्न राणा शासकको आदेश पालन नगर्दा आदिवासी जनजाति राम्लिहाङ राई र रिदमा राईलाई झुण्डाएर हत्या गरेको थियो । यसप्रकारका त्रास फैलाए राईहरुलाई दशै मान्न र टिका लगाउन बाध्य बनाए ।
(4) लिम्बु : सन १८३१ मा गोरखाका शाह राजाले दशै नमाने लिम्बुहरुको सुव्वाङ्गी र किपट खोस्ने धम्की दिएकोले बाध्य भएर लिम्बुहरुले दशै मानेका हुन । जोगीको वेशमा लिम्बु गाउामा जासुस पठाएर दशै नमान्ने लिम्बुहरुलाई चरम यातना दिएर दशै मान्न बाध्य बनाएका थिए ।
(5) नेवा : षडयन्त्रपूर्वक गोरखाका राजाले काठमाडौ उपत्यका कब्ज गरेता पनि नेवाहरुले गोरखा राजाको शासन स्वीकारेका थिएन्न । नेवाहरुलाई गोरखा राजाको शासन स्वीकार्न बाध्य बनाउन गोरखा दरबारबाट फुलपाती ल्याएर काठमाडौको टुडिखेलमा फुलपाती बढाई गरेर नेवाहरुलाई दशै मान्न बाध्य बनाएका थिए ।
(6) गुरुङ : पृथ्वी नारायण शाहको आदेश अनुसार सेनमा काम गर्ने गुरुङहरु, उनीहरुका परिवारहरुलाई र गोरखाका नजिक गाउाका गुरुङहरुलाई दशैमा अनिवार्य पशु बलि दिनु पर्ने र बलि दिए पछि हत्केलामा रगत लगाएर ढोकाको दायाा र बााया लगाउन बाध्य बनाएका थिए । बिक्रम सम्बत १८२६ देखि राजेन्द्र बिक्रम शाहले गुरुङहरुलाई लामा पुजारी राख्न बन्देज लगाएरु बाहुन पुजारी चलाउन बाध्य बनाएका थिए ।
(7) मगर : बिक्रम सम्बत १६१६ मा द्रब्या शाहले खडका मगर राजालाई निर्मम हत्या गरेको मगरहरुमाथी शासन गरेको दिनदेखि मगरहरुलाई दशै मान्न बाध्य बनाएको इतिहास छ ।
(8) तामाङ : सुनकोशीको बगरमा हातियार लुकाएर राखेर पृथ्वीनारायण शाहले तामाङका राजा रिन्जेन दोर्जेलाई मित लागएर शान्तिपूर्ण वार्त गर्न विना हतियार आउनु भनेर तिमाल बेशी भन्ने ठाउामा बोलाए निर्ममतापूर्वक हत्या गरेर तामाङहरुलाई दशै मान्न बाध्य बनाएका थिए ।
(9) दशैबारे हाम्रा मागहरु :-
* सबै नेपालीले दशै नमान्ने भएको र भारत लगायत अन्य देशका हिन्दुहरुले पनि दशै मान्ने भएकोले दशैलाई नेपालीहरुको चाड होईन हिन्दुहरुको चाड भनियोस ।
* राज्यको ढुकुटीबाट करोडौ रुपैया खर्चेर, सेना प्रहरी लगाएर वर्षको ३५ दिन सार्वजनिक विदा दिएर हिन्दुको चाड पर्व दशै, तिहार, जनै पूर्णिमा, तिज, बसन्त पञ्चमी मनाउने कार्यहरु बन्द गरियोस वा आदिवासी जनजातिका चाडहरु सकेला, भुमे पूजा, चोनाम पर्व, उधौली उभौली, लोसार, छठ जितिय, सिरुवा पर्व, महपूजा, माघीमा पनि सैनिक मञ्चमा सेना प्रहरीले हर्ष बढाईका साथ मानइयोस ।
* हिन्दुधर्मका समाचारलाई मात्र प्राथमिक्ताका दिएर सरकारी तथा अतिहिन्दुवादी सञ्चार माध्यमाहरुले आाख फुटने गरेर देखाउने कान नै बन्द हुने गरेर सुनाउने पक्षपातीपूर्ण व्यवहार बन्द गरियोस र सबै धर्मका चाडपर्वबारे समावेशी समाचार सम्प्रेषण गरियोस ।
* नेपालको राष्ट्रियता र राष्ट्रिय एकता आधार हिन्दुको चाड दशै, तीज, जनै पूर्णीमा, खस भाषा र दौरा सुरुवाल टोपी मात्र हुन सक्दैन । नेपालको राष्ट्रियता र राष्ट्रिय एकताको आधार सकेला, उधौली उभौली, लोसार, छठ जितिय, सिरुवा पर्व, भूमे पूजा, महपूजा, माघी, ईद पनि हुनुपर्छ, शेर्पा, राई, गुरुङ, मगर, तामाङ, लिम्बु, थारु, नेवार, मुश्लीम लगायत अन्य जातजातीको भाषामा हुनुपर्छ र हिमाल, पहाडमा र तराईमा लगाईने पोशाकहरुलाई बनाइयोस ।
(10) सस्तो राजनीतिक लोकप्रियता हासिल गर्न, साम्प्रदायिक सदभाव विथोल्न वा देश खण्डीत गर्ने हाम्रो आवजको उद्वेश्य किमार्थ होईन । हाम्रो आवज न्यायको लागि हो, समनताको लागि हो, भाषा, धर्म, संस्कृति, आर्थिक, राजनीतिक र समाजिक विभेदहरु समाप्त गर्दै समतामूलक समाज र समृद्धिशाली नयाँ नेपाल निमार्ण गर्ने नै हो ।
(11) प्रधानमन्त्रीको कुर्सीको पाउनका लागि पहाडे शासक वाहुन नेताहरुले आदिवासी, मधेशी, दलित, मुश्लीम, महिला, अपाङ्गाका उत्पीडनबारे कुरा उठाउदा देश टुक्र्याउने र सामाजिक सदभाव विथोल्ने आरोप नलाग्ने । तर आदिवासी, मधेशी, दलित, मुश्लीम, महिलाले आफ्ना उत्पीडनका कथा र व्याथहरुबारे आफैले आवज उठायो भने देश टुक्रिने, सामाजिक सदभाव विथोलिने आरोप लाग्ने, यो कस्तो बिडम्बना हो ? के यो न्यायोचित छ ?
(12) आदिवासी, मधेशी, दलित, मुश्लीम, महिला, अपाङ्गाका उत्पीडनका कथा व्यथाहरु विक्री गरेर राजा महाराजा, निरंकुश निर्दलिय पञ्चायती व्यवस्था, वहुदलवादी दल र गणतन्त्रवादी दलहरुले नोट, भोट बटुले, सिहदरवारको सिंहासनमा कोईराला, खनाल, नेपाल, दहाल, भट्टराईलाई पु–याएर शासन गरे तर हाम्रो कथा व्याथहरुमा कुनै परिवर्तन आएन ।
(13) अब हाम्रा लागि हामी आफै उठनु पर्छ भन्ने चेतनाको विकाश हामीमा भएकोछ । जस्को सवाल उस्को अगुवाई भन्ने भनाईबाट हामी प्रेरित भएको छौ । अब हाम्रा लागि कसैले बोल्नु पर्दैन, हामी आफै बोल्छौ, हामी आफै संठीत हुन्छौ । अब मधेशी, दलित, मुश्लीम, महिला, अपाङ्गाको उत्पीडनका कथा व्यथा विक्री गर्ने अधिकार कसैलाई हुनै छैन । सर्वाधिकार हामी आफैमा सुरक्षित हुनेछ । हेक्का रहोस !
(14) देशको ढुकुटी रित्याउने शासक पहाडे वाहुनहरु अनि नेपालको नदीनाला, वनजंगल बेचेर खरबौ डलर झ्वांम बनाउने शासक पहाडे वाहुन । आदिवासी, मधेशी, दलित, मुश्लीम, महिला, अपाङ्गा, कमैया कमलरीको आर्थिक, राजनैतिक, शैक्षिक सशक्तिकरणका लागि खोलिएका ५,२२७ संघसंस्थाहरु मध्ये ८० प्रतिशत संघसंस्थाहरु शासक पहाडे वाहुनहरु कै छन् । यदि विश्वास लाग्दैन भने गैह्र सरकारी संस्था महासंघ (फेडेरेसन अफ नन गर्भमेन्टल अर्गनाईजेसन अफ नेपाल) को वेभ साईडमा गएर सदस्यहरुको नामवाली हेरियोस । उर्मिला आर्याल, आरजु देउवा, भिम रावल, के पी ओली, गगन थापा, योगेश भट्टराई, टोपवहादुर रायमाझीका संघसंस्थाले वार्षिक खरबौ डलर झवाँम बनाउछन् । अब भन्नोस डलर कस्ले पाउने रहेछ ? शासक पहाडे वाहुनले की आदिवासी, मधेशी, मुश्लीमले ? धान खाने मुसा चोट पाउने भ्यागुता ! विदेशी डलर र राज्यको ढुकुटी रित्याउने शासक पहाडे वाहुन अनि आरोप लगाउछ आदिवासी, मधशी, दलित र मुश्लीमलाई ?
(15) न्याय र समानताका लागि उठेको अवाज कुनै विदेशी डलरको उपज होईन चेतना अभिबृद्धिको उपज हो । हेक्का रहोस ! अतिहिन्दुवादीहरु स्वदेशी तथा विदेशी शक्तिहरु
आईसीआरसीले खोल्यो मदन भण्डारी र राजपरिवार हत्या काण्डको रहस्य
नेकपा एमालेका तत्कालीन महासचिव कमरेड मदन भण्डारीको रहस्यमय जिप दुर्घटनाबाट भएको हत्याको खुलासा हुन थालेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय अपराध रिसर्च सेन्टर ‘आइसीआरसी’ले २०५० साल जेठ ३ गते दासढुंगामा जिप दुर्घटनामा भएको उनको हत्याको खुलासा गरेको हो | सो समय भण्डारीसँगै जीवराज आश्रितको हत्या भएको थियो ।
जिप दुर्घटना गराउन संलग्न चालक अमर लामाको माओवादी जनयुद्धकालमा माओवादीद्वारा कीर्तिपुरमा गोली हानी हत्या गरिएपछि यो घटना झन् रहस्यमय र चासोको विषय बनेको छ । कमरेड मदन भण्डारीको हत्या भारतीय गुप्तचर संस्था ‘रअ’ र सीआईएको संयुक्त अप्रेसन युनिटले गरेको कुरा अन्तर्राष्ट्रिय अपराध रिसर्च सेन्टर (आईसीआरसी) मार्फत् ‘मिसन फायर’ काठमाडौँ नक्सालस्थित आन्तरिक गुप्तचर एजेन्सीका मिनिष्टर स्टेशन प्रमुख समिर मुखियाले ‘मिसन फायर’ को रिपोर्टमा उल्लेख भएको हवाला दिँदै बताएका छन् ।
मदन भण्डारीको हत्या दक्षिण एसियामा सशक्त कम्युनिष्ट नेता मात्र नभई चीन टुक्र्याउन खोज्ने अमेरिकी शक्तिको बाधक र राष्ट्रवादी नेता भएकाले गरिएको खुलासा भएको छ । पछिल्लो समय राष्ट्रियताका सवालमा स्व. राजा वीरेन्द्र र मदन भण्डारी एक भएकाले भारतलाई टाउको दुःखाइ बन्दै गएको थियो । जनताको बहुदलीय जनवादका संस्थापक नेता भण्डारीका कारण भारत र अमेरिकाले सोचे जस्तो नेपालमा हस्तक्षेप बढाउन सकेका थिएनन् । भण्डारी र राजा वीरेन्द्रलाई बाटोबाट हटाउन सके नेपालमा आफ्नो स्वार्थपूर्तिको बाटो खुल्ला हुने सोचमा मदन भण्डारी र राजा वीरेन्द्रको आठ वर्षको फरकमा हत्या गरिएको छ । भण्डारीको हत्या २०५० जेठ ३ मा भएको छ भने राजा वीरेन्द्रको २०५८ जेठ १९ मा गरिएको छ । राजा वीरेन्द्रको हत्यामा छोरा दीपेन्द्रलाई प्रयोग गरिएको छ भने मदन भण्डारीको हत्यामा चालक अमर लामाको प्रयोग गरिएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय अपराध रिसर्च सेन्टरको उल्लिखित प्रतिवेदनअनुसार अमर लामालाई माओवादी जनयुद्ध सुरु हुनु दुई वर्ष पहिले नेकपा माओवादीको संयुक्त जनमोर्चा नेपालमा योजनाबद्ध ढङ्गले प्रवेश गराई हत्यामा प्रयोग गरिएको थियो । लामालाई माओवादीले मदन भण्डारीको सबैभन्दा निकट र आन्तरिक भेद थाहा पाउन सक्ने व्यक्तिको रूपमा प्रचण्डमार्फत् प्रयोग गरेको उल्लेख गरिएको छ । मदन भण्डारीलाई किनारा नलगाई माओवादी स्थापित हुन नसक्ने विश्लेषणका आधारमा ‘सीआईए’ र ‘रअ’ ले प्रचण्डमार्फत् यो प्रयोग गरिएको रिपोर्टमा उल्लेख छ । अमर लामालाई माओवादी नेतृत्वले दिएको प्रलोभन मुताबिक माओवादी जनयुद्धकालमा कुनै जिम्मेवारी नदिएपछि अमर लामा मदन भण्डारीको हत्याको रहस्य खोलिदिने भन्दै माओवादी संस्थापन पक्षलाई ‘ब्लाकमेलिङ’ गर्न थालेपछि उनको हत्या गरिएको हो भनी रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ ।
स्मरणीय कुरा के छ भने नेपालको माओवादी जनयुद्ध भारतीय गुप्तचर संस्था ‘रअ’ को योजनामा भएको कुरा अबका दिनमा घाम जत्तिकै छर्लङ्ग छ । प्रचण्ड युरोपियन युनियनमार्फत् सीआईएका लागि र बाबुराम भट्टराई ‘रअ’ का लागि कार्यरत छन् भन्ने कुरा उनीहरूको विदेशी गुप्तचर संस्थाहरूसँगको संस्थागत सम्बन्धले पनि स्पष्ट पार्दछ । मननयोग्य कुरा के छ भने अमर लामाको मुद्धा मानवअधिकार सङ्गठनका नाममा ऋषिकेश शाहले हेरेका थिए । ऋषिकेश शाह स्वयम् सीआईएका लागि काम गर्दै आएका व्यक्तित्व हुन् । माओवादी जनयुद्धताका माओवादीसँग सम्पर्कको माध्यम मानव अधिकारवादी संस्थाहरू नै बढी उपयोगमा थिए । आज पनि मानव अधिकारवादी संस्थाका नाममा थुप्रै सङ्गठनहरू सीआईएका लागि नेपालमा कार्यरत छन् । ऋषिकेश शाहको प्रचण्ड र बाबुराम भट्टराईसँग निकट सम्बन्ध थियो ।
कमरेड मदन भण्डारीले २०४८ सालताका राजा पनि एउटा शक्ति हुन् भन्ने खुलासा गर्दै राष्ट्रियताका सवालमा राजा वीरेन्द्रसँग निकट हुन थालेपछि उनीमाथि विदेशी गुप्तचर संस्थाहरूको वक्रदृष्टि परेको थियो । भण्डारीको हत्यापछि राजा वीरेन्द्र निकै शोकाकुल र स्तब्ध भएका थिए । राजा वीरेन्द्र्रले भण्डारीको कथित जिप दुर्घटना सम्बन्धमा संवेदना प्रकट गर्नुका साथै मनमोहन अधिकारीसँग भण्डारीको मृत्युप्रति जिज्ञासा राख्दै ‘यो घटना रहस्यपूर्ण छ भन्दै आफ्नै परिवारको सदस्य गुमाएको अनुभूति भइरहेको’ बताउनुले पनि राजा वीरेन्द्र र मदन भण्डारीबीचको आन्तरिक सम्बन्ध मजबुत बन्दै गएको र राजा वीरेन्द्र मदन भण्डारीसँग मिलेर मुलुकमा कुनै ठुलै परिवर्तनको तयारीमा थिए भन्ने तथ्यहरू पनि सार्वजनिक भएको छ । राजा वीरेन्द्र र भण्डारीको निकटतालाई भारत र अमेरिकाले रुचाएको थिएन । राजा वीरेन्द्रको हत्या भारतीय गुप्तचर संस्था ‘रअ’ र ‘सीआईए’ को ‘ज्वाइन्ट अप्रेशन’ मा २०५८ साल जेठ १९ गते भएको कुरा धेरै तथ्याङ्कहरूबाट प्रमाणित भइसकेको छ ।
चिनियाँ गुप्तचर एजेन्सी ‘गुयानाउ’ र नेपाल विशेषज्ञ प्रोफेसर व्हाङ्गले राजा वीरेन्द्रको हत्या राजनीतिक षड्यन्त्र भएको खुलासा गरेका छन् । राजा वीरेन्द्रको हत्या राजिव गान्धी हत्या प्रकरणमा राज परिवारलाई जोडेर जैन आयोगको रिपोर्टका आधारमा बदलाको भावले ‘रअ’ ले ‘सीआईए’ सँगको मिलेमतोमा गरेको थियो । यसका अलावा राजा वीरेन्द्रले लिएको राष्ट्रियताको अडान, चीनसँग लिएको सैन्य सामग्री, नागरिकता, शान्ति क्षेत्र नेपालको प्रस्ताव, जलस्रोतलगायत महत्वपूर्ण विषयलाई ध्यान राख्दै चीनलाई दक्षिण एसियामा शक्तिशाली बन्न नदिन चीन टुक्र्याउने रणनीतिअनुरूप भारतीय र अमेरिकी स्वार्थ मिलेको हुनाले यो हत्या गराइएको थियो । यसमा सबैभन्दा अगाडि मदन भण्डारी अवरोध बन्न सक्छन् भन्ने विश्लेषणका आधारमा एमाले कमजोर बनाउन भण्डारीको हत्या २०५० सालमा गराइयो भने ठिक त्यसको दुई वर्षपछि अर्थात् २०५२ सालबाट माओवादी जनयुद्धको विजारोपण गरियो । माओवादी जनयुद्ध उत्कर्षमा पुगेपछि राजा वीरेन्द्र र माओवादीभित्रको राष्ट्रवादी शक्ति एक ठाउँमा उभिनै लाग्दा राजा वीरेन्द्रको वंशविनाश गराइयो । पछिल्लो चरणमा आएर माओवादी स्पष्ट रूपमा विभाजित गराइयो ।
Saturday, 7 February 2015
श्रीमानको के कुरामा रिसाउँछन् श्रीमती ?
जुन कुरामा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ त्यस्ता कुराहरुलाई मतलब नै नगर्ने बानी सम्भवतः श्रीमतीहरुलाई आफ्नो
श्रीमानको सबैभन्दा नराम्रो बानी लाग्नसक्छ । यस्ता साना–साना कुराले विवाहित जोडिमा झगडा पैदा हुनसक्छ । यदि तपाईंको श्रीमानमा तल दिइएका बानीहरु छैनन् भने तपाईं भाग्यमानी हुनुहुन्छ तर यस्ता बानीहरु जसमा छ तपाईं पनि अरु नेपाली महिलाजस्तै यस्तै हो भनेर चित्त बुझाउनुहुन्छः १. चिसो रुमाललाई बेडमा राखेर बिर्सनुः धेरैजसो श्रीमानहरु आफू नुहाइसकेपछि त्यसलाई सुकाउनुको सट्टा बेडमा नै छोड्ने गर्दछन् । उनीहरुलाई चिसो रुमाल बेडमा राख्दा बेड चिसो हुने र रुमाल पनि बिस्तारै कालो हुँदै जाने कुरा थाहै छैन । श्रीमतीले धेरैपटक यसो नगर्न आग्रह गरेपनि उनीहरु उनको आग्रहलाई एउटा कानले सुनेर अर्को कानले उडाइदिन्छन् र भन्छन, ‘यो त आफसेआफ सुकिहाल्छ नी’ । २. बिदामा ढिलासम्म सुत्नु र ननुहाउनुः जब बिदा हुन्छ तब श्रीमानहरु आफ्नो बेडलाई एकछिन पनि छोड्न मान्दैनन् । धेरैजसो पुरुषहरु बिदाको बेलामा चिया, कफी, खाना, खाजा सबै बेडमा नै खान रुचाउँछन् । यदि तपाईंले उनलाई नुहाउन आग्रह गर्नुभयो भने तपाईंले उनको बिदा नै खराब गरेको सम्झनेछन् । ३. ‘आउँदै छु’ भन्छन् तर खाना खान आउँदैनन्ः तपाईंले बनाएको खाना मिठो भएर नै उनले तपाईंसँग विवाह गरेपनि विवाह पछि उनले यो कुरा बिर्सन्छन् । टिभी हेर्नु, मेल चेक गर्नु र खाना खाँदा पत्र–पत्रिकालाई यताउती गर्नु उनीहरुको मनपर्ने बानी हुन् । खाना चिसो भयो भनेर जतिसुकै भनेपनि उनीहरुलाई त्यो कुराको वास्तै हुँदैन । ४. आफ्नै सामानहरु थाहा नहुनुः धेरैजसो पुरुषहरुलाई आफूले भनेको ठाउँमा नै सामानहरु चाहिन्छ तर आफूले राखेको सामानहरु कहाँ हुन्छ, त्यो कुरा उनीहरुलाई पत्तै हुँदैन । उनीहरुको सबै काम श्रीमतीले नै गरोस् भन्ने चाहन्छन् । आफ्नो सामानहरु उनीहरु एक्लै खोज्न सक्दै सक्दैनन् । ५. बाथरुम भित्र नै पेपर पढ्छन्, चुरोट खान्छन् र बाहिर अरुलाई कुराउँछन्ः धेरैजसो पुरुषहरु बाथरुम भित्र बसेर पत्रिका पढ्ने र चुरोट पिउने गर्दछन् । उनीहरुको यो बानीले अरुलाई समस्यामा पर्नसक्ने कुरा उनलाई मतलब नै छैन । बाथरुमभित्र पिइएको चुरोटको गन्ध सबैतिर फैलिएको कुन श्रीमतीलाई राम्रो लाग्ला र ? ६. रातभर घुर्ने गर्दछन् र बिहान निद्रा लागेन भनेर गुनासो गर्दछन्ः श्रीमानको घुराइका कारण धेरैजसो महिलाहरु रातभरी सुत्न पाउँदैनन् र यसको विपरित श्रीमान बिहान गुनासो गर्दछन्, ‘तिमीले मलाई सुत्न ठाउँ नै नदिएकाले रातभर सुत्न सकिनँ’ । ७. सबै कुराहरु बेडमा नै खान्छन् र यसमा सुत्नुपर्छ भन्ने कुरा बिर्सन्छन्ः उनलाई घरमा बनाइएको खाना मनपर्दैन तर बेडमा नै टिभी हेर्दै र अफिसको काम गर्दा गर्दै नाश्ता खाने गर्दछन् । केहि नभनी हेर्ने हो भने, उनीहरुलाई खाना कसरी खाइन्छ भन्ने शिक्षा आवश्यक भएको देखिन्छ । जहाँ पायो त्यहि पोख्नु, जता पायो त्यतै पुछ्नु, उनीहरुलाई सामान्य लाग्छ । (एजेन्सी) - See more at: http://www.ratopati.com/2014/11/28/186133.html#sthash.5HJRrZ13.gtZuz3xp.dpuf
Tuesday, 27 January 2015
ज्याद्रो रोग हेपाटाइटीस बी बाट बच्ने अचुक उपायहरु
ज्याद्रो रोगको रुपमा परिचीत हेपाटाइटीस बी का कारण कैयौं मानिसले अल्प आयुमै ज्यान गुमाउनु परेको समाचार हामीले दैनिक रुपमा सुन्दै तथा देख्दै आएका छौं । केही बर्ष पहिले एड्स रोगलाई खतरनाक रोगका रुपमा चिनीन्थ्यो भने हाल आएर हेपाटाइटीस बी एड्स भन्दा पनि भयानक रोगको रुपमा देखा परेको छ ।
यो रोग लागेमा कलेजोलाई संक्रमण गर्दै जण्डिस, पेट दुख्ने, फुल्ने, अरुचि, वाकवाकी, थकाई लाग्ने, कलेजो सुन्निने भई अन्त्यमा कलेजोको क्यान्सरबाट मृत्यु समेत हुनसक्छ । एड्सको जीवाणुभन्दा सयै गुणा बढी र छिटो संक्रमण हुने हुनाले हेपाटाइटीस बी अत्यन्तै डरलाग्दो रोग भएको कुरा सावित भैसकेको छ । यस्तो भयानक रोगबाट बच्नका लागी तल उल्लेखित उपायहरु पढ्नुहोस् ।
१. टाटु नखोप्ने । टाटु खोप्नै परेमा स्टेरिलाईज गरेको औजार प्रयोग गर्ने ।
२. लागु औसधको प्रयोग नगर्ने ।
३. स्टेरिलाइज्ड सिरिन्जको प्रयोग गर्ने ।
४. खिया लागेको फलामे बस्तुबाट चोटपटक लाग्नबाट बच्ने ।
५. जुठो तथा बासी खानेकुरको सेबन नगर्ने ।
६. दैनिक स्नान गर्ने । घर वरपरको वातावरण सफा राख्ने । खुला ठाउँमा सौच नगर्ने । चर्पिको प्रयोग गर्ने ।
७. सफा पानीको सेवन गर्ने ।
८. हेपाटाइटीस बी विरुद्ध खोप लिने । बच्चा जन्मेको डेढ महिनादेखि सुरु गरेर एकएक महिनाको अन्तरमा ३ पटक हेपाटाइटीस बी विरुद्ध खोप लगाउनु पर्छ ।
९. आफूलाई हेपाटाइटीस बी लागेको थाहा पाएपछि महिलाले गर्भाधान नगर्नु बेस । यदि गर्भाधान भएको खण्डमा, सन्तानको जन्म हुने बित्तिक्कै बच्चालाई हेपाटाइटीस बी खोपा लगाउनु पर्छ ।
माथी उल्लेखित लक्ष्ण देखा परेमा चिकित्सकको सल्लाह बमोजिम ओषधीको सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।
यो रोग लागेमा कलेजोलाई संक्रमण गर्दै जण्डिस, पेट दुख्ने, फुल्ने, अरुचि, वाकवाकी, थकाई लाग्ने, कलेजो सुन्निने भई अन्त्यमा कलेजोको क्यान्सरबाट मृत्यु समेत हुनसक्छ । एड्सको जीवाणुभन्दा सयै गुणा बढी र छिटो संक्रमण हुने हुनाले हेपाटाइटीस बी अत्यन्तै डरलाग्दो रोग भएको कुरा सावित भैसकेको छ । यस्तो भयानक रोगबाट बच्नका लागी तल उल्लेखित उपायहरु पढ्नुहोस् ।
१. टाटु नखोप्ने । टाटु खोप्नै परेमा स्टेरिलाईज गरेको औजार प्रयोग गर्ने ।
२. लागु औसधको प्रयोग नगर्ने ।
३. स्टेरिलाइज्ड सिरिन्जको प्रयोग गर्ने ।
४. खिया लागेको फलामे बस्तुबाट चोटपटक लाग्नबाट बच्ने ।
५. जुठो तथा बासी खानेकुरको सेबन नगर्ने ।
६. दैनिक स्नान गर्ने । घर वरपरको वातावरण सफा राख्ने । खुला ठाउँमा सौच नगर्ने । चर्पिको प्रयोग गर्ने ।
७. सफा पानीको सेवन गर्ने ।
८. हेपाटाइटीस बी विरुद्ध खोप लिने । बच्चा जन्मेको डेढ महिनादेखि सुरु गरेर एकएक महिनाको अन्तरमा ३ पटक हेपाटाइटीस बी विरुद्ध खोप लगाउनु पर्छ ।
९. आफूलाई हेपाटाइटीस बी लागेको थाहा पाएपछि महिलाले गर्भाधान नगर्नु बेस । यदि गर्भाधान भएको खण्डमा, सन्तानको जन्म हुने बित्तिक्कै बच्चालाई हेपाटाइटीस बी खोपा लगाउनु पर्छ ।
माथी उल्लेखित लक्ष्ण देखा परेमा चिकित्सकको सल्लाह बमोजिम ओषधीको सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।
छोरो पाउने चल्तीका सुत्र
सुनिता पहरी - “छोरा पाउने भएर होला यसपालि उसलाई साह्रै गाह्रो भएको छ । पेटमा छोरा छ भने अति दुःख दिन्छ रे नि !”
मेरी दिदीकी साथी गर्भवती भएपछि उनलाई केहिदिनदेखि निकै गाह्रो भएको कुराले मेरी दिदीलाई पिरोलेको थियो । साथीलाई गाह्रो भएको कुरा दिदीले सुनाउँदा पेटमा छोरो भएकाले गाह्रो भएको हो भन्ने सुनेपछि मेरा कान अलि ठाडा भए ।
गर्भवती भएका बेला महिलामा विभिन्न समस्या देखिन्छन् । तर पेटमा छोरा नै भएकाले गाह्रो भएको भन्नेसुनेपछि मैले दिदीलाई सोधे “गर्भमा छोरा नै छ भनेर चाहिँ कसरी ठोकुवा गरेको ? पेटभित्र छोरी पनि त हुनसक्छ नि ।”
दिदीको सहज जवाफ थियो “होइन यसपालि पक्का छोरा हुन्छ भनेर उनैले भनेकी हुन् ।”
पेटभित्रको भ्रुणको लिंग छुट्टाउनु गैरकानुनी हो भन्ने कुरा थाहा भए झै पैसाका लागि यस्तो काम गर्ने डाक्टर पनि सजिलै उपलब्ध छन् भन्ने पनि हामी धेरैलाई थाहा छ । त्यसैले दिदीलाई सोधे–“के छोरा हुन्छ डाक्टरले भनेका हुन् र ?”
होइन डाक्टरले त केहि पनि भनेका छैनन् । तर यसपालि उनीहरुले छोरा पाउने सुत्र प्रयोग गरेका छन् । त्यसैले पक्का छोरा हुन्छ भन्नेमा उनीहरु ढुक्क छन् । दिदीको यो सहज जवाफ सुनेर म तीनछक परे ।
छोरा पाउनकै लागि भनेर वर्षेनी सन्तान जन्माएको, भाकल गरेको, भ्रुणको लिंग पहिचान गरि गर्भपतन गराएको कुरा आजकाल जताततै पढ्न पाईन्छ । सुनिन्छ । तर छोरो पाउने सुत्र र सुत्र प्रयोग गर्ने बिधिको कुरा मैले पहिलो पटक सुनेकी थिए । मनमा खुल्दुली लाग्यो, आखिर के रै छ त छोरा पाउने सुत्र ?
दिदीलाई जोड गरे त्यो सुत्र जसरी नि मलाई नि ल्याइदिनुपर्यो भनेर । त्यसपछिका लगातार ३–४ दिनसम्म उनलाई सुत्रका बारेमा सोधिरहे । दिदीले पनि त्यो सुत्र हात पार्न सकिनन् । तर दिदीका अनुसार त्यो सुत्र तालिकामा छोरा पाउन कुन महिना, बार, गतेमा यौन सम्बन्ध राख्ने भन्नेबारे विस्तृतमा उल्लेख छ रे । अनि श्रीमान श्रीमतीको उमेरले पनि यसमा भूमिका खेल्छ रे । जसरी हिसाबमा सुत्र प्रयोग गरेपछि समस्याको हल हुन्छ त्यसरी नै छोरा पाउने सुत्र नबिगारी प्रयोग गरे छोरा हुने पक्का हुन्छ रे । यी सबै रे का कुरा कसरी पत्याउनु ? आखिर सुत्र आफ्नो हात परेको छैन । तर सुत्रले दिमाग रन्थनाउन छाडेन ।
आमा, भाउजू अनि साथीहरुबीच कहिलेकाहिँ भएका कुराकानीमा कस्ता लक्षण भए छोरा र छोरी पाइन्छ भन्ने सुनेकी छु । गर्भवती महिलाले सपनामा केरा खाएको देखे छोरा हुन्छ, पेटमा छोरा भए गुलियो खान मन हुन्छ अनि छोरी भए अमिलो पिरो जस्ता कुरा धेरै सुनिन्छन् ।
त्यस्तै, गर्भवती महिला जाँगरिला भएनन् अनि अलि अल्छि गर्छन् भने पक्का छोरी हुन्छ भनेर ठोकुवा पनि गर्छन् । सोच्छु, कुरा यदि साँच्चै हुँदो हो त घरधन्दा पनि सम्हालेका अनि कामकाजी महिला सबैले त छोरा नै पाउनुपर्ने हो ! अनि ग्रामीण भेक जहाँ खेतीपाती, मेलापात अनि घरधन्दाबाट एकछिन पनि फुर्सद नपाउने जाँगरिला महिला सबैले त छोरा नै पाउनुपर्ने हो । तर छोरा नपाएको भनेर यातना खेप्नेमा त उनीहरु नै बढी छन् ।
वैज्ञानिक रुपमै छोरा र छोरी पाउने सुत्र बनेको अहिलेसम्म कहि कतै पुष्टि भएको छैन । तर पनि यस्ता कुरामा मानिसको चासो धेरै छ । दिदीको कुराले मेरो पनि चासो बढायो । छोरा पाउने सुत्रबारे गुगलमा खोजी गरे ।
ओहो....... कति धेरै नतिजा...। छोरा पाउने केहि सुत्र आमाबुवाको जन्ममितिका आधारमा तयार गरिएका भेटिए । केहि सुत्रमा वर्ष, महिना, दिन अनि बार मिलाउनुपर्ने भेटियो । कतै महिलाको डिम्ब निष्कासनको पहिलो चरणमा यौनसम्बन्ध राख्नुपर्ने कुरा लेखिएको भेटियो । कुनैमा राशि त कुनैमा खानपिनमा ध्यान दिनुपर्ने कुरा । सुत्रहरु जताततै थिए । कुनै सुत्र सित्तै उपलब्ध थिए भने कुनै सुत्रका लागि पैसा तिर्नुपर्ने ।
तर यी कुनै पनि सुत्र वैज्ञानिक रुपले पुष्टि भएका र सतप्रतिशत नतिजा दिने भनेर कसैले पनि ग्यारेन्टी भने दिएको पाइएन । तर पनि मानिसको चासो यस्ता सामग्रीमा धेरै ! त्यहि भएर होला छोरा पाउने सुत्रबारेका धेरै सामाग्री भेटिएको । एउटा कुनै सामान किन्नु परे त ग्यारेन्टी र वारेन्टी खोजिन्छ आजकाल । तर इन्टरनेटमा पाइने अनि कसैले भनेकै भरमा यस्ता सुत्रमाथि सोझै विश्वास गरेर धेरै दम्पतीले दुख पाएका छन् ।
सपनामा केरा खाएको अनि गुलियोमा बढी जोड दिएकै आधारमा छोरा हुन्छ भनेर ढुक्क भएर बसेकाले छोरी पाउँदा मन अमिलो बनाउँछन् । खानपान र सपनाकै आधारमा छोरा वा छोरी हुन्छ भनेर ठोकुवा गर्नेका कारण ती गर्भवती महिला, उसका परिवारले मानसिक रुपमा धेरै पीडा सहनुपरेको उदाहरण पनि छन् । मुखले छोराछोरी दुवै समान हुन् भन्ने तर मानसिकता भने परिवर्तन नगर्ने प्रवृत्तिले महिलामाथिको हिंसा सुसुप्त रुपले वृद्धि हुन सहयोग पुगिरहेको छ ।
परिवार र समाजले छोरालाई महत्व दिने गरेकै कारण पनि धेरै नेपाली महिला हिंसाको मारमा परेका छन् । महिलामाथि हुने हिंसाका स्वरुप पछिल्लो समय फेरिदै गएका छन् । छोरा पाउने ग्यारेण्टि ठानेर बिना आधार सुत्र प्रयोग गर्नु पनि महिला माथि हुने हिंसाकै एउटा रुप हो ।
त्यसमाथि मेरी दिदीकी साथी औसत महिलाभन्दा शिक्षित पनि हुन् । एक शिक्षित महिलाले नै छोरालाई महत्व दिएर यस्तो सुत्र प्रयोग गरेको सुनेर दुःख लाग्यो । उच्च माध्यमिक तह सम्मको शिक्षा हासिल गरेकी अनि अस्पतालमै काम गर्ने मेरी दिदीकी साथी त एक उदाहरण मात्रै हुन् ।
एक छोरीकी आमासमेत रहेकी उनी दोस्रो सन्तान छोरा नै होस् भन्ने चाहन्छन/चाहन्नन् त्यो आफ्नो ठाउँमा होला, तर परिवार र समाजको दवावका सामु उन्ले सुत्र प्रयोग गरेको सुनेर मेरो आश्चर्य झन् बढ्यो । परिवार र समाजको अपेक्षालाई चुनौती दिएर अघि बढ्ने हिम्मत अनि सामाजिकरणकै प्रक्रियामा थोपरिएका पुरातनवादी विचारलाई चिर्दै छोरा र छोरीमाथिको भेदभाव हटाउन शिक्षित वर्ग नै अघि नगरेसम्म यो समस्या समाधान हुन सक्दैन । तर महिला एक्लैले यस्ता निर्णय गर्न सजिलो छैन ।
छोरा पाउनकै लागि यस्ता सुत्रमाथि विश्वास गर्नेहरुको संख्या अझ धेरै हुन सक्छ । इन्टरनेटमा छ्यासछ्यास्ती पाइने यस्ता सुत्र प्रयोग गरेर कतिले पुत्र लाभ गरे भन्ने कुरा पनि खोजीको रोचक विषय हुनसक्छ ।
यदि दिदीकी साथीले यो पटक छोरा नै पाइन् भने पनि मेरो बिचारमा त्यो त केबल संयोग मात्र हुनेछ । किनकी छोरा र छोरी पाउने वास्तविक र वैज्ञानिक रुपले नै पुष्टि भएको सुत्र त यस्तो छ –
महिलाको एक्स क्रोमोजोम : पुरुषको वाइ क्रोमोजोम . छोरा
महिलाको एक्स क्रोमोजोम : पुरुषको एक्स क्रोमोजोम . छोरी
छोरा र छोरी जन्मनुमा महिलाको कुनै दोष हुँदैन किनकी महिलासँग केवल एक्स क्रोमोजोम मात्र हुन्छ भने भ्रुणको लिंग निर्धारण गर्ने एक्स र वाइ दुवै क्रोमोजोम त पुरुषसँगै हुन्छ ।
मेरी दिदीकी साथी गर्भवती भएपछि उनलाई केहिदिनदेखि निकै गाह्रो भएको कुराले मेरी दिदीलाई पिरोलेको थियो । साथीलाई गाह्रो भएको कुरा दिदीले सुनाउँदा पेटमा छोरो भएकाले गाह्रो भएको हो भन्ने सुनेपछि मेरा कान अलि ठाडा भए ।
गर्भवती भएका बेला महिलामा विभिन्न समस्या देखिन्छन् । तर पेटमा छोरा नै भएकाले गाह्रो भएको भन्नेसुनेपछि मैले दिदीलाई सोधे “गर्भमा छोरा नै छ भनेर चाहिँ कसरी ठोकुवा गरेको ? पेटभित्र छोरी पनि त हुनसक्छ नि ।”
दिदीको सहज जवाफ थियो “होइन यसपालि पक्का छोरा हुन्छ भनेर उनैले भनेकी हुन् ।”
पेटभित्रको भ्रुणको लिंग छुट्टाउनु गैरकानुनी हो भन्ने कुरा थाहा भए झै पैसाका लागि यस्तो काम गर्ने डाक्टर पनि सजिलै उपलब्ध छन् भन्ने पनि हामी धेरैलाई थाहा छ । त्यसैले दिदीलाई सोधे–“के छोरा हुन्छ डाक्टरले भनेका हुन् र ?”
होइन डाक्टरले त केहि पनि भनेका छैनन् । तर यसपालि उनीहरुले छोरा पाउने सुत्र प्रयोग गरेका छन् । त्यसैले पक्का छोरा हुन्छ भन्नेमा उनीहरु ढुक्क छन् । दिदीको यो सहज जवाफ सुनेर म तीनछक परे ।
छोरा पाउनकै लागि भनेर वर्षेनी सन्तान जन्माएको, भाकल गरेको, भ्रुणको लिंग पहिचान गरि गर्भपतन गराएको कुरा आजकाल जताततै पढ्न पाईन्छ । सुनिन्छ । तर छोरो पाउने सुत्र र सुत्र प्रयोग गर्ने बिधिको कुरा मैले पहिलो पटक सुनेकी थिए । मनमा खुल्दुली लाग्यो, आखिर के रै छ त छोरा पाउने सुत्र ?
दिदीलाई जोड गरे त्यो सुत्र जसरी नि मलाई नि ल्याइदिनुपर्यो भनेर । त्यसपछिका लगातार ३–४ दिनसम्म उनलाई सुत्रका बारेमा सोधिरहे । दिदीले पनि त्यो सुत्र हात पार्न सकिनन् । तर दिदीका अनुसार त्यो सुत्र तालिकामा छोरा पाउन कुन महिना, बार, गतेमा यौन सम्बन्ध राख्ने भन्नेबारे विस्तृतमा उल्लेख छ रे । अनि श्रीमान श्रीमतीको उमेरले पनि यसमा भूमिका खेल्छ रे । जसरी हिसाबमा सुत्र प्रयोग गरेपछि समस्याको हल हुन्छ त्यसरी नै छोरा पाउने सुत्र नबिगारी प्रयोग गरे छोरा हुने पक्का हुन्छ रे । यी सबै रे का कुरा कसरी पत्याउनु ? आखिर सुत्र आफ्नो हात परेको छैन । तर सुत्रले दिमाग रन्थनाउन छाडेन ।आमा, भाउजू अनि साथीहरुबीच कहिलेकाहिँ भएका कुराकानीमा कस्ता लक्षण भए छोरा र छोरी पाइन्छ भन्ने सुनेकी छु । गर्भवती महिलाले सपनामा केरा खाएको देखे छोरा हुन्छ, पेटमा छोरा भए गुलियो खान मन हुन्छ अनि छोरी भए अमिलो पिरो जस्ता कुरा धेरै सुनिन्छन् ।
त्यस्तै, गर्भवती महिला जाँगरिला भएनन् अनि अलि अल्छि गर्छन् भने पक्का छोरी हुन्छ भनेर ठोकुवा पनि गर्छन् । सोच्छु, कुरा यदि साँच्चै हुँदो हो त घरधन्दा पनि सम्हालेका अनि कामकाजी महिला सबैले त छोरा नै पाउनुपर्ने हो ! अनि ग्रामीण भेक जहाँ खेतीपाती, मेलापात अनि घरधन्दाबाट एकछिन पनि फुर्सद नपाउने जाँगरिला महिला सबैले त छोरा नै पाउनुपर्ने हो । तर छोरा नपाएको भनेर यातना खेप्नेमा त उनीहरु नै बढी छन् ।
वैज्ञानिक रुपमै छोरा र छोरी पाउने सुत्र बनेको अहिलेसम्म कहि कतै पुष्टि भएको छैन । तर पनि यस्ता कुरामा मानिसको चासो धेरै छ । दिदीको कुराले मेरो पनि चासो बढायो । छोरा पाउने सुत्रबारे गुगलमा खोजी गरे ।
ओहो....... कति धेरै नतिजा...। छोरा पाउने केहि सुत्र आमाबुवाको जन्ममितिका आधारमा तयार गरिएका भेटिए । केहि सुत्रमा वर्ष, महिना, दिन अनि बार मिलाउनुपर्ने भेटियो । कतै महिलाको डिम्ब निष्कासनको पहिलो चरणमा यौनसम्बन्ध राख्नुपर्ने कुरा लेखिएको भेटियो । कुनैमा राशि त कुनैमा खानपिनमा ध्यान दिनुपर्ने कुरा । सुत्रहरु जताततै थिए । कुनै सुत्र सित्तै उपलब्ध थिए भने कुनै सुत्रका लागि पैसा तिर्नुपर्ने ।
तर यी कुनै पनि सुत्र वैज्ञानिक रुपले पुष्टि भएका र सतप्रतिशत नतिजा दिने भनेर कसैले पनि ग्यारेन्टी भने दिएको पाइएन । तर पनि मानिसको चासो यस्ता सामग्रीमा धेरै ! त्यहि भएर होला छोरा पाउने सुत्रबारेका धेरै सामाग्री भेटिएको । एउटा कुनै सामान किन्नु परे त ग्यारेन्टी र वारेन्टी खोजिन्छ आजकाल । तर इन्टरनेटमा पाइने अनि कसैले भनेकै भरमा यस्ता सुत्रमाथि सोझै विश्वास गरेर धेरै दम्पतीले दुख पाएका छन् ।
सपनामा केरा खाएको अनि गुलियोमा बढी जोड दिएकै आधारमा छोरा हुन्छ भनेर ढुक्क भएर बसेकाले छोरी पाउँदा मन अमिलो बनाउँछन् । खानपान र सपनाकै आधारमा छोरा वा छोरी हुन्छ भनेर ठोकुवा गर्नेका कारण ती गर्भवती महिला, उसका परिवारले मानसिक रुपमा धेरै पीडा सहनुपरेको उदाहरण पनि छन् । मुखले छोराछोरी दुवै समान हुन् भन्ने तर मानसिकता भने परिवर्तन नगर्ने प्रवृत्तिले महिलामाथिको हिंसा सुसुप्त रुपले वृद्धि हुन सहयोग पुगिरहेको छ ।
परिवार र समाजले छोरालाई महत्व दिने गरेकै कारण पनि धेरै नेपाली महिला हिंसाको मारमा परेका छन् । महिलामाथि हुने हिंसाका स्वरुप पछिल्लो समय फेरिदै गएका छन् । छोरा पाउने ग्यारेण्टि ठानेर बिना आधार सुत्र प्रयोग गर्नु पनि महिला माथि हुने हिंसाकै एउटा रुप हो ।
त्यसमाथि मेरी दिदीकी साथी औसत महिलाभन्दा शिक्षित पनि हुन् । एक शिक्षित महिलाले नै छोरालाई महत्व दिएर यस्तो सुत्र प्रयोग गरेको सुनेर दुःख लाग्यो । उच्च माध्यमिक तह सम्मको शिक्षा हासिल गरेकी अनि अस्पतालमै काम गर्ने मेरी दिदीकी साथी त एक उदाहरण मात्रै हुन् ।
एक छोरीकी आमासमेत रहेकी उनी दोस्रो सन्तान छोरा नै होस् भन्ने चाहन्छन/चाहन्नन् त्यो आफ्नो ठाउँमा होला, तर परिवार र समाजको दवावका सामु उन्ले सुत्र प्रयोग गरेको सुनेर मेरो आश्चर्य झन् बढ्यो । परिवार र समाजको अपेक्षालाई चुनौती दिएर अघि बढ्ने हिम्मत अनि सामाजिकरणकै प्रक्रियामा थोपरिएका पुरातनवादी विचारलाई चिर्दै छोरा र छोरीमाथिको भेदभाव हटाउन शिक्षित वर्ग नै अघि नगरेसम्म यो समस्या समाधान हुन सक्दैन । तर महिला एक्लैले यस्ता निर्णय गर्न सजिलो छैन ।
छोरा पाउनकै लागि यस्ता सुत्रमाथि विश्वास गर्नेहरुको संख्या अझ धेरै हुन सक्छ । इन्टरनेटमा छ्यासछ्यास्ती पाइने यस्ता सुत्र प्रयोग गरेर कतिले पुत्र लाभ गरे भन्ने कुरा पनि खोजीको रोचक विषय हुनसक्छ ।
यदि दिदीकी साथीले यो पटक छोरा नै पाइन् भने पनि मेरो बिचारमा त्यो त केबल संयोग मात्र हुनेछ । किनकी छोरा र छोरी पाउने वास्तविक र वैज्ञानिक रुपले नै पुष्टि भएको सुत्र त यस्तो छ –
महिलाको एक्स क्रोमोजोम : पुरुषको वाइ क्रोमोजोम . छोरा
महिलाको एक्स क्रोमोजोम : पुरुषको एक्स क्रोमोजोम . छोरी
छोरा र छोरी जन्मनुमा महिलाको कुनै दोष हुँदैन किनकी महिलासँग केवल एक्स क्रोमोजोम मात्र हुन्छ भने भ्रुणको लिंग निर्धारण गर्ने एक्स र वाइ दुवै क्रोमोजोम त पुरुषसँगै हुन्छ ।
Subscribe to:
Comments (Atom)











